Chính phủ Trung Quốc đang gây áp lực lên các công ty xếp hạng tín nhiệm để giảm bớt việc xếp hạng AAA cho các khoản vay có lãi suất cao trong bối cảnh lo ngại ngày càng tăng về tình trạng lạm phát xếp hạng trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp nước này.
Theo các nguồn tin, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã chỉ thị các cơ quan trong nước vào tháng 4 xem xét lại các xếp hạng tín dụng cao, đặc biệt là đối với trái phiếu có lợi suất cao hơn nhiều so với trái phiếu chính phủ.
Gần như ngay lập tức, động thái này đã tác động mạnh đến thị trường xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp tại nước này. Công ty xếp hạng tín dụng hàng đầu trong nước Lianhe Credit Rating đã rút lại xếp hạng của một số nhà phát hành đã từng được xếp hạng AAA. Đối thủ của họ là Chengxin cũng đã đăng tải thông báo tạm ngừng xếp hạng trước khi gỡ bỏ.
Trong ba tháng qua, các cơ quan xếp hạng tín nhiệm đang thực hiện những bước đi cụ thể để hạn chế tỷ lệ xếp hạng AAA”, ông Kaihua Deng, phó giáo sư kinh tế và tài chính tại Đại học Nhân dân, cho biết.
Tỷ lệ cao các trái phiếu xếp hạng AAA từ lâu đã là mối lo ngại trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp Trung Quốc, vốn đã phát triển nhanh chóng sau khi hệ thống tài chính của nước này mở cửa trở lại với thế giới vào những năm 1990.
Một phân tích của tờ Financial Times vào tháng 8/2025 cho thấy hơn 90% trái phiếu được xếp hạng mới phát hành đạt mức AAA, so với chưa đến một nửa vào năm 2016.
Ông Kaihua Deng cho biết: “Hai năm trước, chính quyền đã biết rằng tỷ lệ xếp hạng AAA quá cao”.
Evergrande sụp đổ kéo theo làn sóng vỡ nợ tại Trung Quốc đã gióng lên hồi chuông báo động với hoạt động xếp hạng tín nhiệm tại quốc gia này
Xếp hạng tín nhiệm - vốn được các tổ chức phát hành trả phí - đã bị xem xét kỹ lưỡng sau sự sụp đổ của nhà phát triển bất động sản Evergrande năm 2021 và làn sóng vỡ nợ trong nước.
Năm nay, chính quyền đã tìm cách giải quyết vấn đề nợ ngoài bảng cân đối kế toán của chính quyền địa phương, hạn chế việc phát hành trái phiếu mới nhằm mục đích chuyển hướng nền kinh tế khỏi sự tăng trưởng dựa vào bất động sản.
Theo các nguồn tin, như một phần của nỗ lực từ trên xuống, các cơ quan quản lý đã tiến hành kiểm tra tại chỗ các công ty xếp hạng tín dụng kể từ tháng 5.
Họ tập trung vào các trái phiếu có lãi suất coupon cao hơn 2 điểm phần trăm so với lợi suất đáo hạn của trái phiếu chính phủ tương đương tại thời điểm phát hành.
Vào tháng 6/2026, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã cảnh báo về các trái phiếu có chênh lệch lãi suất từ 1 đến 2 điểm phần trăm và các trái phiếu có chênh lệch lãi suất trên 2 điểm phần trăm, đồng thời yêu cầu các cơ quan xếp hạng tín nhiệm xem xét lại chúng.
Theo Hiệp hội Chứng khoán Trung Quốc, hơn một phần tư trong trong số gần 6.000 tổ chức phát hành trái phiếu của nước này có xếp hạng AAA vào cuối quý đầu tiên, 32% khác được xếp hạng AA+. Để so sánh, dữ liệu của Bloomberg cho thấy chưa đến 1% doanh nghiệp đang lưu hành tại Mỹ có xếp hạng AAA
Các cuộc thanh tra cũng bao gồm các vấn đề tuân thủ, chẳng hạn như liệu các công ty có giành được khách hàng bằng cách đưa ra xếp hạng ưu ái hơn so với đối thủ cạnh tranh hay không.
Các bên tham gia thị trường bày tỏ lo ngại về việc thiếu rõ ràng các ngưỡng mà cơ quan quản lý đặt ra cho các xếp hạng có vấn đề.
Họ cho rằng hành động này có thể làm sai lệch các quyết định tài chính và thúc đẩy người đi vay phát hành thêm trái phiếu ngắn hạn, loại trái phiếu có biên độ lãi suất có thể tuân thủ quy định của cơ quan quản lý nhưng sẽ khiến họ đối mặt với rủi ro tái cấu trúc.
“Chênh lệch lợi suất không chỉ được xác định bởi chất lượng tín dụng của tổ chức phát hành,” một chuyên viên tín dụng giấu tên cho biết. “Chúng phản ánh một loạt các yếu tố bao gồm thời hạn, loại tài sản, lĩnh vực và tính thanh khoản, thậm chí cả các sự kiện rủi ro xảy ra vào thời điểm đó.”
“Nhưng hiện nay cơ quan quản lý đang áp dụng một cách tiếp cận rất thẳng thừng, theo kiểu ‘một khuôn mẫu cho tất cả’.”
Tháng trước, Lianhe đã rút lại xếp hạng tín nhiệm đối với Xi'an Qujiang Cultural Financial Holdings và Tianjin Jinrong Investment Service Group. Trái phiếu của cả hai công ty này đều được xếp hạng AAA và có lãi suất cao hơn nhiều so với lợi suất trái phiếu chính phủ chuẩn.
Chengxin đã đăng tải thông báo trên trang web của mình cho biết sẽ tạm ngừng xếp hạng tín nhiệm đối với một số trái phiếu trong thời gian ba tháng trở lên, nhưng sau đó đã gỡ bỏ thông báo này sau khi đối mặt với cáo buộc tuân thủ không mấy nghiêm túc các quy định của cơ quan quản lý. Công ty này nói với truyền thông địa phương rằng kế hoạch của họ không liên quan đến việc cơ quan quản lý xem xét kỹ lưỡng các xếp hạng tín nhiệm cao.
Theo dữ liệu do công ty môi giới Industrial Securities tổng hợp, trong số các trái phiếu được phát hành kể từ đầu năm 2025, chỉ hơn 1% có mức chênh lệch lãi suất trên 2 điểm phần trăm, trong khi khoảng 9% có mức chênh lệch từ 1 đến 2 điểm phần trăm.
“Tôi nghĩ nhìn chung thị trường có thể xác định được những công ty kém chất lượng hơn và hiển nhiên là họ sẽ áp đặt hình phạt,” ông Deng nói.
Tuy nhiên, vị giáo sư lưu ý rằng một số nhà đầu tư, "ví dụ như các công ty bảo hiểm và các nhà đầu tư tổ chức nhỏ hơn", vẫn có thể bị đánh lừa bởi xếp hạng cao.
“Ngay cả khi nhìn chung thị trường không hề ngốc nghếch, các nhà chức trách vẫn muốn kiềm chế vấn đề lạm phát xếp hạng này”, ông nói.
Lianhe và Chengxin không phản hồi yêu cầu bình luận. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc từ chối bình luận.
Yao Yu, người sáng lập RatingDog, công ty công bố chỉ số quản lý mua hàng khu vực tư nhân của Trung Quốc, cho biết tỷ trọng trái phiếu xếp hạng AAA vẫn sẽ "rất cao" ngay cả sau khi các xếp hạng bị cơ quan quản lý hạ xuống hoặc rút lại.
"Bạn không thể giảm số lượng xếp hạng AAA chỉ sau một đêm bằng một sắc lệnh hành chính," ông nói.
