Đề nghị Hội viên VACOD tham gia đóng góp ý kiến vào Dự thảo Nghị Định Hải Quan Điện Tử trước ngày 19/04/2012 .

Đề mục

Tên đề mục

Nội dung soạn thảo

Thuyết minh nội dung

Điều 1

Phạm vi điều chỉnh

Nghị định này hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật Hải quan số 29/2001/QH10 ngày 29 tháng 6 năm 2001 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan số 42/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005 về thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh.

Quy định cụ thể phạm vi điều chỉnh của Nghị định theo tên gọi của Nghị định này. Theo đó, Nghị định chỉ quy định việc thực hiện thủ tục hải quan bằng phương thức điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh; việc kiểm tra, giám sát hải quan thực hiện theo quy định chung (hiện nay đã được Nghị định 154/2005/NĐ-CP) hướng dẫn cụ thể.

Điều 2

Đối tượng áp dụng

1. Tổ chức, cá nhân thực hiện xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa, xuất cảnh, nhập cảnh phương tiện vận tải;

2. Cơ quan Hải quan, công chức Hải quan;

3. Cơ quan khác của Nhà nước trong việc phối hợp quản lý nhà nước về hải quan;

Kế thừa quy định tại Điều 3 Luật Hải quan.

4. Tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa, xuất cảnh, nhập cảnh phương tiện vận tải.

Để việc thực hiện thủ tục hải quan (cả thủ công và điện tử) được nhanh chóng, thuận lợi và có hiệu quả, cần thiết phải có sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa, xuất cảnh, nhập cảnh phương tiện vận tải như các đại lý giao nhận, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ cảng, các tổ chức tín dụng, Phòng Công nghiệp và thương mại Việt Nam…

Vì vậy, cần mở rộng đối tượng áp dụng trong thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

Điều 3

Giải thích thuật ngữ

1. Thủ tục hải quan điện tử: Là thủ tục hải quan trong đó việc khai, tiếp nhận, xử lý thông tin khai hải quan, trao đổi các thông tin khác theo quy định của pháp luật về thủ tục hải quan giữa các bên có liên quan được thực hiện thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.

Kế thừa và điểu chỉnh khoản 1 Điều 3 Thông tư 222/2009/TT-BTC để làm rõ nội hàm của thủ tục hải quan điện tử.

2. Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan: Là hệ thống thông tin do Tổng cục Hải quan quản lý để thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

Kế thừa và điều chỉnh khoản 4 Điều 3 Thông tư 222/2009/TT-BTC.

3. Hệ thống khai hải quan điện tử: Là hệ thống thông tin phục vụ cho người khai hải quan khai và tiếp nhận thông tin, kết quả phản hồi của cơ quan hải quan trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

Kế thừa và điều chỉnh khoản 5 Điều 3 Thông tư 222/2009/TT-BTC.

4. Quản lý rủi ro: Là việc áp dụng có hệ thống các biện pháp thu thập và xử lý thông tin nhằm đánh giá mức độ rủi ro vi phạm pháp luật làm căn cứ cho cơ quan Hải quan quyết định hình thức, mức độ kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Thuật ngữ “quản lý rủi ro” đã được định nghĩa tại Quyết định 48/QĐ-BTC và Quyết định 52/2007/QĐ-BTC, tuy nhiên các định nghĩa này mang tính học thuật cao, trong khi các nội dung có liên quan đến quản lý rủi ro quy định tại Nghị định mang tính cụ thể. Do vậy, Nghị định đưa ra một định nghĩa mới về “quản lý rủi ro” tương ứng với các nội dung quy định tại Nghị định trên cơ sở các kế thừa và điều chỉnh định nghĩa này tại tại Quyết định 48/QĐ-BTC và Quyết định 52/2007/QĐ-BTC.

5. Tờ khai hải quan điện tử: Là một dạng chứng từ điện tử bao gồm tập hợp các chỉ tiêu thông tin khai của người khai hải quan.

Khái niệm tờ khai hải quan điện tử chưa được quy định tại một văn bản pháp quy nào, trong khi đó thuật ngữ này được sử dụng rất nhiều trong thực hiện thủ tục hải quan điện tử. Vì vậy, cần thiết phải có những giải thích cụ thể đối với thuật ngữ này. Nghị định đưa ra định nghĩa “Tờ khai hải quan điện tử” trên cơ sở bản chất của Tờ khai hải quan thực hiện bằng phương thức điện tử/

6. Thông quan: Là việc cơ quan Hải quan quyết định hàng hoá được xuất khẩu, nhập khẩu, phương tiện vận tải được xuất cảnh, nhập cảnh hoặc chuyển sang một chế độ kiểm tra, giám sát hải quan khác.

 Kế thừa Khoản 11 Điều 4 Luật Hải quan và bổ sung thêm cum từ “hoặc chuyển sang một chế độ kiểm tra, giám sát hải quan khác” để phù hợp với định nghĩa tại Công ước Kyoto.

Việc bổ sung này cũng phù hợp với thực tế quản lý hàng hóa thực hiện hợp đồng gia công, nhập khẩu hàng hóa để sản xuất hàng xuất khẩu…

Điều 4

Quyền và nghĩa vụ của người khai hải quan điện tử

Ngoài các quyền, nghĩa vụ của người khai hải quan quy định tại Luật Hải quan; quyền, nghĩa vụ của người nộp thuế quy định tại các Luật về thuế; quyền, nghĩa vụ của đối tượng lựa chọn giao dịch bằng phương tiện điện tử quy định tại Luật giao dịch điện tử và các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thực hiện, người khai hải quan điện tử còn có quyền và nghĩa vụ như sau:

Kế thừa Khoản 3 Điều 1 Quyết định 103/2009/QĐ-TTg trong đó có điều chỉnh một số nội dung như sau:

 - Thay thế cụm từ “doanh nghiệp tham gia thủ tục hải quan điện tử” bằng cụm từ “người khai hải quan điện tử” để phù hợp với quy định về đối tượng áp dụng của Nghị định này;

1. Quyền của người khai hải quan điện tử

a) Được ưu tiên thực hiện trước so với trường hợp đăng ký hồ sơ hải quan bằng giấy khi cơ quan Hải quan xác định phải kiểm tra chi tiết hồ sơ hải quan hoặc kiểm tra thực tế hàng hóa;

b) Được thực hiện khai hải quan điện tử 24 giờ trong ngày, 7 ngày trong tuần và nhận thông tin phản hồi của cơ quan Hải quan trực tiếp qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan; trường hợp khai hải quan trong thời gian nghỉ theo quy định của pháp luật, nhưng thuộc diện phải nộp, xuất trình chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan để cơ quan Hải quan kiểm tra làm cơ sở thực hiện các thủ tục tiếp theo thì được phản hồi kết quả chậm nhất 2 giờ kể từ thời điểm bắt đầu ngày làm việc kế tiếp.

c) Được sử dụng chứng từ in ra từ Hệ thống khai hải quan điện tử (có đóng dấu và chữ ký của người khai hải quan điện tử) đối với lô hàng đã được cơ quan Hải quan chấp nhận thông quan trên hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan để làm chứng từ vận chuyển hàng hóa trên đường;

d) Được lựa chọn hình thức nộp lệ phí làm thủ tục hải quan và các loại phí do cơ quan Hải quan thu hộ các hiệp hội, tổ chức cho từng tờ khai hải quan hoặc nộp gộp theo tháng;

e) Được cơ quan Hải quan cung cấp thông tin về quá trình xử lý hồ sơ hải quan điện tử thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.

Kế thừa và điểu chỉnh các quy định về quyền của người khai hải quan tại Quyết định 103/2009/QĐ-TTg:

- Chuyển nội dung quy định tại điểm a Khoản 1 Điều 3 “được được cơ quan hải quan hỗ trợ đào tạo, cung cấp phần mềm khai báo hải quan điện tử và tư vấn trực tiếp miễn phí” sang quy định về trách nhiệm của cơ quan Hải quan;

- Bổ sung nội dung về việc cho phép người khai hải quan được thực hiện việc khai 24 giờ trong ngày và 7 ngày trong tuần để tương ứng với quy định về việc Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan tiếp nhận 24/7 như quy định tại Khoản 1 Điều 10 Nghị định này.

- Chuyển một số nội dung không phù hợp đối với quy định về quyền của người khai hải quan điện tử tại điểm b, d, đ Khoản 1 Điều 3 Quyết định 103/2009/QĐ-TTg vào các nội dung quy định cụ thể của Nghị định này, cụ thể:

+ Điểm b (quy định quyền được sử dụng chứng từ điện tử hoặc ở dạng điện tử chuyển đổi từ chứng từ giấy kèm theo tờ khai hải quan điện tử trong hồ sơ hải quan để cơ quan Hải quan kiểm tra theo yêu cầu) sang quy định về  Hồ sơ hải quan điện tử theo Điều 8 Nghị định này.

+ Điểm d (quy định quyền được thông quan hoặc giải phóng hàng trên cơ sở tờ khai điện tử …) sang quy định về Khai hải quan điện tử theo Điều 9 Nghị định này.

2. Nghĩa vụ của người khai hải quan điện tử

a) Người khai hải quan khi đã đáp ứng các điều kiện do Bộ Tài chính quy định phải thực hiện thủ tục hải quan điện tử;

b) Thực hiện việc lưu giữ chứng từ điện tử thuộc hồ sơ hải quan (bao gồm cả bản sao) theo quy định của Luật giao dịch điện tử và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; cung cấp các chứng từ điện tử có liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu cho cơ quan Hải quan để phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra theo thẩm quyền; 

c) Trong trường hợp pháp luật quy định phải nộp chứng từ, tài liệu dưới dạng giấy cho cơ quan Hải quan khi thực hiện thủ tục hải quan điện tử, người khai hải quan phải ký tên, đóng dấu vào các chứng từ, tài liệu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của các chứng từ, tài liệu đó; 

d) Khi thực hiện thủ tục hải quan điện tử, người khai hải quan phải sử dụng chữ ký số đã đăng ký với cơ quan Hải quan. Trong giai đoạn chưa có chữ ký số, được sử dụng tài khoản truy nhập Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan để thực hiện thủ tục hải quan điện tử. Người khai hải quan có trách nhiệm bảo mật tài khoản để sử dụng khi giao dịch với cơ quan Hải quan thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan và chịu trách nhiệm về các giao dịch điện tử theo quy định của pháp luật.

Bộ Tài chính quy định lộ trình áp dụng chữ ký số khi thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

e) Có trách nhiệm đáp ứng các điều kiện về công nghệ thông tin và kỹ năng khai hải quan điện tử. Trong trường hợp không đáp ứng, người khai hải quan cần thực hiện thủ tục hải quan điện tử thông qua đại lý làm thủ tục hải quan.

Kế thừa và bổ sung một số nội dung để xác định cụ thể nghĩa vụ của người khai hải quan điện tử đã quy định tại Quyết định 103/2009/QĐ-TTg:

- Bổ sung quy định để bắt buộc các doanh nghiệp có lưu lượng xuất nhập khẩu hoặc kim ngạch khi đạt hoặc vượt quá các yêu cầu, điều kiện do Bộ Tài chính quy định thì phải thực hiện thủ tục hải quan điện tử để đảm bảo tất cả doanh nghiệp có quy mô lớn, hoặc áp dụng công nghệ hiện đại đều phải thực hiện thủ tục hải quan điện tử, tạo điều kiện thuận lợi trong quản lý của nhà nước.

- Sửa đổi, bổ sung Điểm a khoản 2 Điều 3 Quyết định 103/2009/QĐ-TTg về việc người khai hải quan chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc sử dụng chứng từ in ra từ hệ thống khai hải quan điện tử;

- Bổ sung thêm quy định tại khoản 3 Điều 7 Thông tư 222/2009/TT-BTC về trách nhiệm cung cấp thông tin phục vụ kiểm tra, thanh tra của cơ quan hải quan;

- Bổ sung Điểm 2.3 Khoản 2 Điều 6 Thông tư 222/2009/TT-BTC về trách nhiệm bảo mật tài khoản truy nhập Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan do Nghị định vẫn cho phép sử dụng tài khoản truy nhập như một hình thức thay thế chữ ký số trong giai đoạn Bộ Tài chính chưa bắt buộc người khai chưa sử dụng chữ ký số do chưa đáp ứng các điều kiện cần thiết.

Đồng thời quy định lộ trình áp dụng chữ ký số với mục đích quy định việc sử dụng có thời hạn tài khoản truy nhập khi thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

- Để đảm bảo việc khai hải quan điện tử được thông suốt, hạn chế các sai sót ảnh hưởng đến quá trình thông quan hàng hóa, cũng như phân định rõ trách nhiệm khi xảy ra sự cố, cần thiết phải có quy định về các điều kiện người khai hải quan phải đáp ứng khi tham gia thủ tục hải quan điện tử (đối với những trường hợp không bắt buộc). Các điều kiện bao gồm: hạ tầng công nghệ thông tin (máy tính, đường truyền, phần mềm khai báo…), kiến thức về thủ tục hải quan điện tử…Trong trường hợp không đáp ứng các điều kiện trên thì phải thực hiện thông qua đại lý làm thủ tục hải quan do các đại lý này đã đáp ứng các điều kiện nêu trên theo quy định tại Nghị định 14/2011/NĐ-CP.

Điều 5

Nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan hải quan, công chức hải quan

1. Thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn quy định tại Điều 27 Luật Hải quan; Luật Quản lý thuế; Luật Giao dịch điện tử và Nghị định số 27/2007/NĐ-CP ngày 23/2/2007 về giao dịch điện tử trong lĩnh vực tài chính.

2. Xây dựng, quản lý, vận hành, phát triển Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan để thực hiện thủ tục hải quan điện tử theo quy định của Bộ Tài chính.

3. Tuyên truyền, hỗ trợ, đào tạo, hướng dẫn người khai hải quan thực hiện đúng các quy định của pháp luật về thủ tục hải quan điện tử. Kiểm tra và xử lý kịp thời theo thẩm quyền các hành vi vi phạm.

- Nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan hải quan, công chức Hải quan đã được quy định tại Điều 27 Luật Hải quan, Điều 8, Điều 9 Luật Quản lý thuế và Nghị định 27/2007/NĐ-CP. Nghị định này chỉ dẫn chiếu lại để áp dụng.

- Hướng dẫn cụ thể Khoản 2 Điều 8 Luật Hải quan quy định về trách nhiệm của cơ quan Hải quan trong thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

- Kế thừa quy định về trách nhiệm của cơ quan Hải quan đã được thể hiện tại Khoản 1 và Khoản 3 Điều 4 Quyết định 149/2005/QĐ-TTg và bổ sung điểm a Khoản 1 Điều 3 Quyết định 103/2009/QĐ-TTg về việc hỗ trợ đào tạo...

Điều 6

Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bên liên quan quy định cụ thể về trách nhiệm của mỗi bên trong việc xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác sử dụng Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan; quy định cụ thể các điều kiện về công nghệ thông tin và kỹ năng khai hải quan điện tử của người khai hải quan điện tử.

Khoản 2 Điều 8 Luật Hải quan quy định Chính phủ quy định cụ thể về hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật trao đổi số liệu điện tử... (quy định về các yêu cầu kỹ thuật của Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan). Đây là các yêu cầu mang tính chi tiết, cụ thể vì vậy sẽ phù hợp hơn khi được quy định tại các văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định.

Đồng thời, điểm d khoản 2 Điều 4 quy định nghĩa vụ của người khai hải quan điện tử “có trách nhiệm đáp ứng các điều kiện về công nghệ thông tin…”. Do đó, để tương ứng với các điều kiện đã đề cập, cần có cơ quan quy định cụ thể nội dung này đảm bảo tương thích với Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Do đây là các điều kiện cụ thể, cũng sẽ hợp lý hơn khi quy định tại văn bản hướng dẫn Nghị định.

Điều 7

Nguyên tắc tiến hành thủ tục hải quan điện tử

1. Thủ tục hải quan điện tử được thực hiện theo các nguyên tắc quy định tại Điều 15 Luật Hải quan, tại Nghị định này và các quy định hiện hành liên quan đến xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa trong trường hợp Nghị định này không quy định.

- Nghị định mới chỉ quy định về thủ tục hải quan thực hiện qua phương thức điện tử. Vì vậy, việc kiểm tra, giám sát và các kỹ thuật nghiệp vụ khác mà ngành Hải quan sử dụng để thực hiện quản lý hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu không được quy định tại Nghị định này. Trong khi đó, các văn bản khác quy định về thủ tục hải quan tương đối nhiều như: Nghị định 154/2005/NĐ-CP (kinh doanh, quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan, sở hữu trí tuệ), Nghị định 12/2006/NĐ-CP (gia công); Nghị định 29/2008/NĐ-CP (chế xuất), Nghị định 26/2007/NĐ-CP (chữ ký số), Nghị định 27/2007/NĐ-CP (giao dịch điện tử)…Do vậy, tại Nghị định này không cần thiết phải quy định lại những nội dung đã được thể hiện tại các văn bản pháp luật khác mà chỉ cần cần nêu nguyên tắc áp dụng văn bản trong việc thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

2. Cơ quan hải quan áp dụng quản lý rủi ro trong kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu khi thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

- Kế thừa Khoản 3 Điều 4 Thông tư 222/2009/TT-BTC để đảm bảo quản lý rủi ro được áp dụng chung mọi đối tượng thực hiện thủ tục hải quan không phân biệt thực hiện thông qua phương thức thủ công hay điện tử.

3. Người khai hải quan đăng ký theo quy định của Bộ Tài chính để thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

Nguyên tắc này quy định thủ tục ban đầu, cần thiết người khai hải quan phải thực hiện để xác lập việc thực hiện thủ tục hải quan bằng phương thức điện tử với cơ quan hải quan.

Chương II

Các quy định cụ thể

Mục 1

Thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu

Điều 8

Hồ sơ hải quan điện tử

1. Hồ sơ hải quan điện tử bao gồm:

a) Tờ khai hải quan điện tử;

b) Các chứng từ khác thuộc hồ sơ hải quan điện tử là những chứng từ được quy định tại Khoản 1 Điều 22 Luật Hải quan mà người khai hải quan phải nộp hoặc xuất trình cho cơ quan Hải quan. Những chứng từ này có thể ở dạng chứng từ giấy, chứng từ điện tử, chứng từ chuyển đổi từ chứng từ giấy sang dạng điện tử hoặc ngược lại. Chứng từ khác thuộc hồ sơ hải quan ở dạng điện tử hoặc chuyển đổi có giá trị để làm thủ tục hải quan điện tử như chính chứng từ đó ở dạng giấy trừ khi pháp luật có quy định khác.

- Điều 22 Luật Hải quan đã quy định rõ về “hồ sơ hải quan”. Trong Nghị định này quy định cụ thể về hồ sơ hải quan điện tử, trong đó tách riêng 2 bộ phận là tờ khai hải quan điện tử và các chứng từ khác thuộc hồ sơ hải quan điện tử nhằm tránh việc hiểu nhầm cho rằng việc “khai hải quan điện tử” ban đầu là khai báo cả tờ khai hải quan và các chứng từ khác thuộc bộ hồ sơ hải quan (không phải chỉ là việc khai tờ khai hải quan điện tử, các chứng từ khác thuộc hồ sơ hải quan chỉ phải khai báo, xuất trình, nộp khi có yêu cầu của cơ quan Hải quan).

Kế thừa điểm 2.1 Khoản 2 Điều 9 Thông tư 222/2009/TT-BTC và quy định thêm nội dung “trừ khi pháp luật có quy định khác” để áp dụng đối với những chứng từ không có giá trị pháp lý khi được chuyển đổi từ chứng từ giấy sang chứng từ điện tử như giấy phép, C/O trong một số trường hợp đặc biệt…

2. Bộ Tài chính quy định cụ thể nội dung, định dạng các chỉ tiêu thông tin của tờ khai hải quan điện tử; định dạng các chứng từ điện tử khác thuộc hồ sơ hải quan điện tử và việc sử dụng hồ sơ hải quan điện tử.

Tờ khai hải quan điện tử, các chứng từ điện tử là tập hợp các chỉ tiêu liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Để đảm bảo quản lý, cần quy định chi tiết số lượng và nội dung của các chỉ tiêu. Các quy định về nội dung, định dạng các chỉ tiêu thông tin của tờ khai và các chứng từ là những nội dung cụ thể, sẽ phù hợp hơn khi được hướng dẫn ở các văn bản dưới Nghị định (Thông tư).

Quy định bên còn nhằm mục đích giao Bộ Tài chính hướng dẫn cụ thể các trường hợp như tờ khai rút gọn dùng cho doanh nghiệp ưu tiên, nội dung khai hải quan trong trường hợp xuất khẩu, nhập khẩu phục vụ các yêu cầu khẩn cấp theo quy định tại Điều 35 Luật Hải quan hoặc trường hợp khai tờ khai chưa hoàn chỉnh như quy định tại Khoản 6 Điều 12 Thông tư 222/2009/TT-BTC.

3. Hồ sơ hải quan điện tử lưu giữ tại Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan có giá trị pháp lý để làm thủ tục hải quan và xử lý các tranh chấp.

Kế thừa và điều chỉnh Khoản 3 Điều 9 Thông tư 222/2009/TT-BTC để đảm bảo giá trị pháp lý của các thông tin khai điện tử đối với cả 2 trường hợp sử dụng tài khoản truy nhập Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan và sử dụng chữ ký số để thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

Điều 9

Khai hải quan điện tử

1. Người khai hải quan phải khai đầy đủ, chính xác, rõ ràng các thông tin theo các tiêu chí quy định tại Tờ khai hải quan điện tử; tự tính để xác định số thuế, các khoản thu khác phải nộp ngân sách nhà nước và chịu trách nhiệm trước pháp luật về các nội dung đã khai.

Kế thừa và điều chỉnh khoản 2 Điều 8 Nghị định 154/2005/NĐ-CP để làm rõ trách nhiệm của người khai khi thực hiện khai hải quan điện tử.

2. Khi khai hải quan điện tử, người khai hải quan thực hiện:

a) Tạo thông tin khai tờ khai hải quan điện tử trên Hệ thống khai hải quan điện tử;  

b) Gửi tờ khai hải quan điện tử đến cơ quan hải quan thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan;

Trong trường hợp cơ quan Hải quan yêu cầu nộp, xuất trình các chứng từ khác thuộc hồ sơ hải quan điện tử trước khi đăng ký tờ khai, người khai hải quan gửi thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.

c) Tiếp nhận thông tin phản hồi và thực hiện theo hướng dẫn của cơ quan hải quan.

Kế thừa và điều chỉnh Điều 12 Thông tư 222/2009/TT-BTC quy định về việc khai hải quan điện tử để pháp lý hóa việc khai báo của người khai hải quan cũng như phản hồi của cơ quan Hải quan thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.

Quy định bên cho phép người khai hải quan khi thực hiện khai hải quan điện tử ban đầu chỉ phải khai các thông tin trên Tờ khai hải quan điện tử, chỉ khi nào cơ quan Hải quan có yêu cầu nộp hoặc xuất trình các chứng từ có liên quan để làm rõ các nghi ngờ hoặc theo các yêu cầu quản lý của các cơ quan quản lý nhà nước liên quan, người khai hải quan mới phải nộp, các chứng từ đó.

Đây là một bước cải cách hành chính so với thủ tục hải quan thủ công , là thủ tục hải quan mà khi thực hiện khai báo ngoài tờ khai hải quan người khai hải quan người khai hải quan phải nộp, xuất trình toàn bộ các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan.

3. Việc bổ sung, sửa chữa, thay thế Tờ khai hải quan điện tử được thực hiện theo quy định tại Khoản 2 Điều 22 Luật Hải quan và Luật Quản lý thuế.

Việc cho phép người khai hải quan được phép bổ sung, sửa chữa, thay thế tờ khai nếu có sai sót đã được quy định tại Khoản 2 Điều 22 Luật Hải quan, Khoản 2 Điều 34 Luật Quản lý thuế. Do vậy, nội dung này trong Nghị định chỉ quy định mang tính nguyên tắc để áp dụng các văn bản hiện hành.

Điều 10

Tiếp nhận, kiểm tra, đăng ký, phân luồng tờ khai hải quan điện tử

1. Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan tiếp nhận, kiểm tra, đăng ký Tờ khai hải quan điện tử 24 giờ trong ngày và 7 ngày trong tuần. Trường hợp có yêu cầu nộp, xuất trình chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan, công chức hải quan trực tiếp kiểm tra nội dung khai của người khai hải quan để quyết định đăng ký tờ khai.

- Kế thừa Khoản 2 Điều 10 về thời gian khai và tiếp nhận tờ khai hải quan điện tử với mục tiêu mở rộng thời gian khai báo cho người khai hải quan.

- Quy định chi tiết khoản 17  Điều 1 Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Hải quan ngày 14-6-2005: Pháp lý hóa việc Hệ thống thực hiện kiểm tra sơ bộ và cấp số tờ khai tự động nếu thỏa mãn các điều kiện về đăng ký tờ khai do cơ quan Hải quan quy định dựa trên các tiêu chí quản lý rủi ro và các các thông tin khác. Các trường hợp còn lại sẽ do công chức hải quan thực hiện để đưa ra quyết định cho phép đăng ký tờ khai hải quan thông qua Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.

Quy định này là một cải cách thủ tục hành chính, tận dụng ưu việt của công nghệ thông tin trong việc tự động kiểm tra tính đầy đủ của các thông tin khai báo, kiểm tra tính logic và phù hợp giữa các thông tin khai báo với các thông tin quản lý và thông tin tình báo (nếu có) để tự động chấp nhận cho phép đăng ký tờ khai hoặc tự động lý do từ chối. Công chức Hải quan chỉ trực tiếp thực hiện việc kiểm tra, đăng ký tờ khai đối với những trường hợp phải nộp, xuất trình các chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan nếu có nghi ngờ hoặc theo yêu cầu quản lý của các cơ quan quản lý liên quan. Như vậy, hiệu suất và hiệu quả giải quyết công việc của ngành Hải quan sẽ tăng lên trong khi vẫn đảm bảo quản lý.

2. Trong trường hợp không chấp nhận đăng ký tờ khai, cơ quan Hải quan thông báo cho người khai biết và nêu rõ lý do.

Quy định bên đảm bảo tính minh bạch khi thực hiện thủ tục hải quan điện tử giữa cơ quan Hải quan và người khai hải quan.

3. Trường hợp chấp nhận đăng ký tờ khai, Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan cấp số Tờ khai hải quan điện tử, thực hiện phân luồng và phản hồi thông tin cho người khai hải quan. Việc phân luồng được thực hiện theo một trong những hình thức dưới đây:

a) Chấp nhận thông tin khai Tờ khai hải quan điện tử và cho phép thông quan;

b) Nộp, xuất trình các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan điện tử để kiểm tra trước khi cho phép thông quan theo quy định tại Điều 11 Nghị định này;

c) Nộp, xuất trình chứng từ giấy thuộc hồ sơ hải quan điện tử và xuất trình hàng hóa để kiểm tra trước khi cho phép thông quan.

Pháp lý hóa việc cấp số tờ khai, phân luồng và phản hồi phân luồng của Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan thực hiện tới Hệ thống của doanh nghiệp do thời điểm cấp số tờ khai là thời điểm áp dụng các chính sách liên quan.

Điều 11

Kiểm tra hồ sơ hải quan điện tử

1. Hình thức kiểm tra: Kiểm tra hồ sơ điện tử trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan hoặc kiểm tra hồ sơ giấy.

Kế thừa và điều chỉnh Khoản 1 Điều 18 Thông tư 222/2009/TT-BTC.

2. Nội dung kiểm tra: Kiểm tra nội dung khai trên tờ khai hải quan điện tử, chứng từ thuộc hồ sơ hải quan điện tử, đối chiếu nội dung khai với các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan điện tử; kiểm tra sự phù hợp giữa nội dung khai với quy định pháp luật.

Kế thừa Khoản 2 Điều 18 Thông tư 222/2009/TT-BTC.

Điều 12

Kiểm tra thực tế hàng hóa

1. Hình thức, mức độ kiểm tra

a) Hình thức kiểm tra thực tế hàng hoá: Do công chức hải quan trực tiếp thực hiện; bằng máy móc, thiết bị kỹ thuật, các biện pháp nghiệp vụ khác;

b) Mức độ kiểm tra: kiểm tra một phần lô hàng tới toàn bộ lô hàng.

2. Thẩm quyền quyết định hình thức và mức độ kiểm tra.

Thủ trưởng cơ quan hải quan nơi thực hiện thủ tục hải quan điện tử quyết định hình thức và mức độ kiểm tra.

3. Nội dung kiểm tra thực tế hàng hoá

Kiểm tra tên hàng, mã số, số lượng, trọng lượng, chủng loại, chất lượng, xuất xứ của hàng hoá; đối chiếu sự phù hợp giữa thực tế hàng hoá với hồ sơ hải quan điện tử.

Kế thừa Điều 19 Thông tư 222/2009/TT-BTC về việc kiểm tra thực tế hàng hóa. Nội dung quy định tại Nghị định đảm bảo việc đưa ra hình thức, mức độ kiểm tra trên cơ sở quản lý rủi ro.

Thẩm quyền quyết định hình thức và mức độ kiểm tra tuân thủ theo quy định tại khoản 18  Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật hải quan ngày 14-6-2005.

Điều 13

Chuyển cửa khẩu

1. Người khai hải quan khai thông tin đề nghị chuyển cửa khẩu gửi đến cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đến đối với hàng nhập khẩu, cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đi đối với hàng xuất khẩu và nhận quyết định của cơ quan Hải quan về việc chuyển cửa khẩu đối với hàng hóa.

Người khai hải quan phải chịu trách nhiệm đảm bảo nguyên trạng hàng hóa, niêm phong hải quan, niêm phong hãng vận tải và đi đúng tuyến đường, địa điểm, cửa khẩu, thời gian như đã đăng ký và được cơ quan Hải quan chấp nhận.

2. Cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đến đối với hàng nhập khẩu, cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đi đối với hàng xuất khẩu tiếp nhận thông tin đề nghị chuyển cửa khẩu, quyết định cho phép chuyển cửa khẩu đối với hàng hóa hoặc từ chối và phản hồi cho người khai hải quan.

3. Cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đi đối với hàng nhập khẩu, cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đến đối với hàng xuất khẩu quyết định việc kiểm tra thực tế hàng hóa trong trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật về hải quan hoặc không đảm bảo yêu cầu quản lý hải quan.

4. Cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đi và nơi hàng hóa chuyển đến thực hiện việc giám sát theo quy định đối với hàng hóa phải kiểm tra hoặc lấy mẫu tại khu vực ngoài cửa khẩu.

- Quy định rõ trách nhiệm của các bên trong thủ tục chuyển cửa khẩu đối với:

+ Người khai hải quan: phải thực hiện việc đăng ký chuyển cửa khẩu với tất cả các lô hàng có nhu cầu chuyển cửa khẩu, không phân biệt mức độ phân luồng.

+ Cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đến đối với hàng nhập khẩu, cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đi đối với hàng xuất khẩu: là cơ quan quyết định cho phép hàng hóa được phép chuyển cửa khẩu hay không?

+  Cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đi đối với hàng nhập khẩu, cơ quan Hải quan nơi hàng hóa chuyển đến đối với hàng xuất khẩu: là cơ quan được phép kiểm tra thực tế hàng hóa nếu có nghi ngờ.

- Kế thừa  và điều chỉnh Điểm 1.1, 1.2 Khoản 1 Điều 29 Thông tư 222/2009/TT-BTC trong đó quy định chỉ phải thực hiện thủ tục chuyển cửa khẩu khi lô hàng thuộc diện phải kiểm tra thực tế hàng hóa. Nguyên nhân là do khi thực hiện TTHQĐT, với các lô hàng được miễn kiểm tra hồ sơ và kiểm tra thực tế hàng hóa (luồng xanh) hoặc được miễn kiểm tra thực tế hàng hóa (luồng vàng), người khai hải quan nếu nhận được quyết định thông quan, giải phóng hàng là đã hoàn thành thủ tục hải quan. Do vậy, không cần thiết phải thực hiện thủ tục chuyển cửa khẩu đối với hàng được miễn kiểm tra thực tế hàng hóa (luồng xanh và luồng vàng).

Điều 14

Giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thực hiện thủ tục hải quan điện tử

1. Các phương thức giám sát hải quan:

a) Niêm phong hải quan;

b) Giám sát trực tiếp bởi công chức hải quan (chỉ thực hiện trong trường hợp cần thiết);

c) Giám sát bằng phương tiện kỹ thuật gồm: giám sát bằng camera, giám sát qua kiểm tra thông tin, giám sát bằng phương tiện kỹ thuật khác.

2. Việc xác định lô hàng, khu vực trọng điểm để áp dụng biện pháp giám sát hải quan được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro.

3. Cơ quan kinh doanh dịch vụ kho bãi có trách nhiệm cung cấp thông tin về hàng hóa xuất nhập khẩu đã đưa vào, đưa ra, hàng hóa còn tồn tại kho bãi cho cơ quan Hải quan để sử dụng làm một trong những căn cứ cho việc xác nhận hàng hóa đã đưa vào, đưa ra khu vực giám sát hải quan.

- Kế thừa Khoản 1 Điều 26 Thông tư 222/2009/TT-BTC quy định nguyên tắc chung về giám sát đối với thủ tục hải quan điện tử;

- Kế thừa Điều 3 Quyết định 2408/QĐ-TCHQ về giám sát hải quan tại khu vực cửa khẩu, cảng biển trong đó có tính đến việc áp dụng tại các khu vực giám sát hải quan khác.

- Khoản 4: kế thừa và điều chỉnh Điều 7 Quyết định 2408/QĐ-TCHQ về giám sát hải quan tại khu vực cửa khẩu, cảng biển.

Điều 15

Thủ tục hải quan trong trường hợp hệ thống gặp sự cố

1. Sự cố là trường hợp Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, Hệ thống khai hải quan điện tử không thực hiện được các giao dịch điện tử với nhau mà nguyên nhân có thể do một hoặc cả hai hệ thống hoặc do nguyên nhân khác dẫn đến không thực hiện được thủ tục hải quan điện tử.

2. Khi xảy ra sự cố với Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, cơ quan Hải quan có trách nhiệm thông báo trên trang Thông tin điện tử ngành Hải quan, đồng thời tạo điều kiện để người khai hải quan thực hiện thủ tục hải quan bằng phương thức thủ công.

3. Khi xảy ra sự cố đối với Hệ thống khai hải quan điện tử của người khai hải quan điện tử, người khai hải quan phải thông báo cho cơ quan Hải quan để phối hợp giải quyết. Khi có yêu cầu và được sự chấp nhận của cơ quan Hải quan, người khai hải quan được phép thực hiện thủ tục hải quan bằng phương thức thủ công.

- Khoản 1: Kế thừa Điểm 1.1 Khoản 1 Điều 30 Thông tư 222/2009/TT-BTC giải thích các trường hợp sự cố khi thực hiện thủ tục hải quan điện tử làm cơ sở để ghi nhận khi sự cố xảy ra.

- Khoản 2: xác định rõ trách nhiệm của cơ quan Hải quan khi xảy ra sự cố về Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.

- Khoản 3: xác định trách nhiệm của người khai hải quan khi xảy ra sự cố đối với Hệ thống khai hải quan điện tử do người khai hải quan tự quản lý; đồng thời quy định nguyên tắc giải quyết sự cố với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người khai hải quan mà vẫn đảm bảo quản lý.

Mục 2

Thủ tục hải quan điện tử đối với phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh

Bộ Tài chính căn cứ điều kiện thực tế hướng dẫn cụ thể thủ tục hải quan điện tử đối với phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh.

Hiện nay, thủ tục hải quan điện tử đối với phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh mới đang được thực hiện dưới cơ chế thí điểm, với phương tiện thí điểm là tàu biển theo Quyết định 19/2011/QĐ-TTg với thời gian thí điểm đến hết năm 2012. Do vậy, đến thời điểm hiện nay (4/2012) vẫn chưa thực hiện tổng kết, đánh giá mức độ hiệu quả của các nội dung thí điểm, làm cơ sở đưa vào quy định chính thức.

Vì vậy, Mục 2 sẽ là Mục “trắng” với mục tiêu tạo cơ sở pháp lý cho thủ tục hải quan điện tử đối với phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh khi thực hiện chính thức.

Chương III

Điều khoản thi hành

Điều 16

Hiệu lực thi hành

Nghị định này có hiệu lực kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2012.

Mốc thời gian 1/7/2012 là theo chỉ đạo tại Công văn 35/VPCP-KTTH. Có thể xem xét quy định hiệu lực thi hành sau …ngày kể từ ngày ký.

Điều 17

Trách nhiệm thi hành Nghị định

1. Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định này.

2. Các Bộ, cơ quan quản lý chuyên ngành có trách nhiệm phối hợp chuẩn hóa, cung cấp và trao đổi thông tin liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu với cơ quan hải quan, đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước về hải quan và thực hiện cơ chế hải quan một cửa quốc gia.

3. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Nghị định này./.

Tạo cơ sở để ban hành Thông tư hướng dẫn Nghị định này.

Quy định mang tính nguyên tắc về trách nhiệm của các Bộ ngành trong việc phối hợp với cơ quan Hải quan trong việc chuẩn hóa danh mục hàng hóa quản lý chuyên ngành để tăng mức độ tự động hóa của Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, đồng thời đảm bảo sự thống nhất trong quản lý nhà nước về chính sách mặt hàng. Việc quy định trách nhiệm cung cấp và trao đổi thông tin liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu để tạo cơ sở pháp lý triển khai cơ chế một cửa quốc gia trong thời gian tới.