Thay thế khoảng 10% xăng khoáng bằng nhiên liệu sinh học giúp Việt Nam hướng tới giảm phụ thuộc nhập khẩu, tăng tự chủ năng lượng và giảm phát thải.
Góp phần tự chủ nguồn năng lượng
Những biến động phức tạp của kinh tế, chính trị toàn cầu thời gian qua đang tạo ra sức ép ngày càng lớn đối với bài toán an ninh năng lượng trong nước. Việc thay thế khoảng 10% lượng xăng khoáng bằng nhiên liệu sinh học giúp giảm đáng kể mức độ phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu – yếu tố chiếm 70% nguồn cung xăng dầu hiện nay. Đồng thời, đây cũng là bước đi phù hợp với cam kết giảm phát thải và định hướng phát triển giao thông xanh trong dài hạn.
Trong bối cảnh đó, việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng không còn là lựa chọn, mà trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam nhằm giảm thiểu rủi ro phụ thuộc, ổn định tăng trưởng và bảo đảm cân đối vĩ mô.
Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, lộ trình áp dụng xăng E10 đã được rút ngắn đáng kể, từ mốc dự kiến 1/6/2026 lên triển khai ngay trong tháng 4/2026, góp phần giảm 10% lượng tiêu thụ xăng khoáng.
Khác với xăng khoáng, ethanol là thành phần chính của E10, có thể được sản xuất trong nước từ nguyên liệu nông nghiệp. Điều này mở ra một chuỗi giá trị liên kết giữa năng lượng và nông nghiệp, giúp vừa đảm bảo đầu ra cho sản xuất nông nghiệp, vừa tăng tính chủ động trong cơ cấu nhiên liệu.
Các chuyên gia cho rằng, đây là quá trình chuyển đổi từ an ninh năng lượng phụ thuộc sang an ninh năng lượng nội sinh, nơi một phần nguồn cung được kiểm soát ngay trong nước, giảm thiểu tác động từ biến động bên ngoài.
Việt Nam hiện phụ thuộc chủ yếu vào than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên trong sản xuất điện và vận tải- những nguồn năng lượng có cường độ carbon rất cao, đồng thời gây áp lực lớn đối với môi trường.
Thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương đã chủ động đẩy nhanh tiến độ, rốt ráo triển khai đồng bộ các giải pháp từ chuẩn bị nguồn cung ethanol, hoàn thiện hạ tầng phối trộn, đến tổ chức hệ thống phân phối và hướng dẫn doanh nghiệp triển khai thực tế. Việc đưa xăng E10 vào sử dụng từ 30/ 4/2026 không chỉ thể hiện tinh thần điều hành linh hoạt, bám sát diễn biến thị trường, mà còn góp phần giảm áp lực phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao khả năng chủ động của nền kinh tế trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu. từ ngày 30/4/2026, Việt Nam chính thức yêu cầu toàn bộ xăng thương mại phải phối trộn thành E10 là xăng sinh học chứa 10% ethanol nhằm giảm tỷ lệ nhiên liệu hóa thạch trong tổng tiêu thụ.
Giảm phát thải và tăng tự chủ năng lượng
So với xăng truyền thống, xăng E10 giúp giảm lượng khí thải CO₂ và các chất gây ô nhiễm khác, đồng thời hỗ trợ an ninh năng lượng bằng cách giảm nhập khẩu xăng dầu và phát triển sản phẩm giá trị hơn trong nước.
Việc sử dụng xăng sinh học E10 để thay thế xăng khoáng nguyên chất trên cả nước là giải pháp quan trọng, nhằm thực hiện chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước về xây dựng nền kinh tế xanh, phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Đây cũng là một trong những nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu cam kết “Net Zero” vào năm 2050.
Các chuyên gia ước tính, chuyển sang sử dụng xăng E10 có thể giúp Việt Nam tiết kiệm hàng trăm triệu USD mỗi năm nhờ giảm nhu cầu nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch và tạo đầu ra ổn định cho sản xuất nông nghiệp (nguyên liệu ethanol).
Không chỉ dừng ở xăng E10, ngành năng lượng đang mở rộng danh mục nhiên liệu sinh học, bao gồm bio-diesel từ dầu ăn đã qua sử dụng hay sinh khối nông nghiệp, nhiên liệu khí sinh học như bio-gas và khí tổng hợp từ bio-mass. Việc đa dạng hóa nguồn nhiên liệu đồng nghĩa với giảm phát thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và tạo ra thị trường mới cho nông sản, công nghệ sạch và logistics xanh.
Nói về những lợi ích mà xăng sinh học mang lại, chuyên gia năng lượng Ngô Thúy Quỳnh cho biết, sử dụng xăng sinh học không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính nhờ ethanol và bio-diesel có nguồn gốc sinh học, lượng CO₂ thải ra khi đốt nhiên liệu được giảm đáng kể so với xăng/ diesel truyền thống. Bên cạnh đó, xăng sinh học giúp giảm nhập khẩu dầu thô và xăng thành phẩm, tăng tỷ lệ tự cung cấp nguyên liệu, nâng cao an ninh năng lượng..
Ở góc nhìn khác, bà Nghiêm Thị Ngoan, chuyên gia tư vấn năng lượng của Chương trình Hỗ trợ Năng lượng (GIZ-ESP), nhận định rằng việc đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng sang các nguồn tái tạo và sinh học không chỉ là giải pháp xanh mà còn là “cơ hội lớn cho nền kinh tế Việt Nam nâng cao khả năng cạnh tranh và thu hút đầu tư quốc tế”.
Thực tiễn quốc tế đã chứng minh, khi thay thế một phần xăng khoáng bằng ethanol sinh học, lượng phát thải CO₂ có thể giảm đáng kể, đồng thời góp phần cải thiện chất lượng không khí đô thị. Kết quả thử nghiệm tại Việt Nam do Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội thực hiện cũng cho thấy, khi sử dụng xăng E5 và E10, khí thải CO và HC của xe máy giảm tới 30%, trong khi mức tiêu hao nhiên liệu cũng giảm trung bình 2-5% so với RON95 khoáng. Đây là bằng chứng rõ ràng cho lợi ích môi trường của xăng sinh học.
Tại Hội nghị COP26 (năm 2021), Việt Nam đã đưa ra cam kết lịch sử: đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Để đạt được mục tiêu này, việc giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch là không thể tránh khỏi, và nhiên liệu sinh học, đặc biệt là xăng E10 được coi là một trong những giải pháp khả thi trong giai đoạn trung hạn.
Theo thống kê của Bộ Xây dựng, khu vực giao thông hiện chiếm khoảng 18% tổng lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam, lượng phát thải khí nhà kính từ giao thông tăng trung bình 6–8% mỗi năm, chủ yếu từ vận tải đường bộ. Việc triển khai rộng rãi xăng E10 sẽ góp phần trực tiếp vào giảm phát thải trong lĩnh vực này.
Đặc biệt, theo Hiệp hội Nhiên liệu Sinh học Việt Nam (VBFA), việc sử dụng khoảng 600.000-700.000 m³ ethanol (E100) nhập khẩu và sản xuất trong nước mỗi năm cho pha chế E10 không chỉ giúp giảm đáng kể khí nhà kính, mà còn tạo cơ hội tiêu thụ ổn định cho khoảng 1,3 triệu tấn sắn lát khô nội địa, góp phần vào mô hình phát triển nông nghiệp xanh gắn với năng lượng sạch.
Ngoài yếu tố môi trường, nhiên liệu sinh học còn mang lại lợi ích chiến lược về an ninh năng lượng. Việc kết hợp nguồn cung E100 nội địa với nhập khẩu từ các trung tâm lớn như Mỹ và Brazil sẽ giúp Việt Nam đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, giảm phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu xăng dầu khoáng, từ đó hạn chế rủi ro trong bối cảnh giá dầu thế giới biến động khó lường.
Tác giả: Thu Hường Tags: xăng sinh học , nhiên liệu sinh học , xăng E10 , Bộ Công Thương
