Công ty con Vinashin - Habubank vẫn xuất hiện trong báo cáo tài chính kiểm toán của Vinashin nhưng không biết hiện ra sao. Công ty này vẫn thuộc Vinashin, không nằm trong diện các đơn vị được chuyển về Vinalines (Tổng công ty Hàng hải) hay PetroVietnam (tập đoàn Dầu khí).
Habubank đã cho Vinashin vay 2.745 tỉ đồng, thêm 600 tỉ đồng trái phiếu do tập đoàn phát hành mà ngân hàng mua, tổng cộng 3.345 tỉ đồng, bằng 83% vốn điều lệ.
Theo quy định, tổ chức tín dụng không được cho vay khách hàng quá 15% vốn tự có. Tuy nhiên, ở thời điểm 5-6 năm trước, khi Vinashin là một doanh nghiệp có bề ngoài đang lên, không ít ngân hàng đã cho tập đoàn vay những khoản tiền lớn, vượt 15% vốn tự có.
Với những ngân hàng mạnh, khoản nợ Vinashin không dễ đòi, nhưng trích dự phòng rủi ro dần từng năm có thể bù đắp. Họ cũng tích cực bán tài sản thế chấp nhằm thu hồi nợ. Habubank không có được ưu thế ấy. Ngân hàng cũng không nằm trong diện có tốc độ tăng trưởng vốn huy động ở tốp đầu.
|
| Mỗi năm, chỉ nguyên bù đắp khoản chi phí huy động vốn cho khoản vay của Vinashin, Habubank mất đứt 500 tỉ đồng. Ảnh: Thanh Tao. |
Hậu quả là mỗi năm, chỉ nguyên bù đắp khoản chi phí huy động vốn cho khoản vay của Vinashin, Habubank mất đứt 500 tỉ đồng. Liên tục ở trong tình trạng phải có bằng được vốn huy động sau trả cho vốn huy động trước đã dùng cho Vinashin vay, Habubank năm 2011 trở thành ngân hàng đầu tiên báo lỗ.
Trước khi SHB vào cuộc, ít nhất 4 tổ chức tín dụng “nghiên cứu” Habubank theo gợi ý của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và đều lắc đầu. Có lẽ những ưu đãi mà NHNN đưa ra không đủ sức thuyết phục họ. Chủ tịch hội đồng quản trị một ngân hàng đã từng “ngắm nghía” Habubank, nhận xét Habubank có bề dày thâm niên, có mạng lưới, khách hàng và đội ngũ nhân viên tương đối tốt, chỉ hiềm nỗi giải quyết khoản nợ Vinashin sẽ tốn kém thời gian.
Cuộc “hôn nhân” Habubank - SHB được NHNN bật đèn xanh với trọng tâm xử lý nợ Vinashin. Theo đó ngân hàng sau sáp nhập sẽ phân bổ trích lập dự phòng rủi ro cho khoản vay và trái phiếu Vinashin trong 5 năm, mỗi năm 447,2 tỉ đồng. Ông Đỗ Quang Hiển, cho biết NHNN đã đồng ý cho trích lập 5 năm.
Kế đó SHB sẽ được NHNN hỗ trợ các khoản vay ưu đãi lãi suất thấp. Với sự bảo lãnh của Chính phủ, Vinashin sẽ phát hành trái phiếu có trị giá bằng 30% nợ, 30% trái phiếu mà Habubank đã mua. Số trái phiếu này được giao dịch trên thị trường mở (OMO) tạo thành nguồn vốn vay giá rẻ cho SHB. Dư nợ còn lại và dư nợ trái phiếu được cầm cố để vay tái cấp vốn của NHNN. Lãi suất vay tái cấp vốn của SHB thấp hơn 3% lãi suất tái cấp vốn thông thường.
Giải pháp này giúp lợi nhuận của SHB gia tăng đáng kể. 30% dư nợ Vinashin tại Habubank tương đương 823,5 tỉ đồng; 30% trái phiếu là 180 tỉ đồng. Bằng trái phiếu mới của Vinashin, SHB coi như “đòi” được 1.003,5 tỉ đồng. Tất nhiên thời điểm “đòi” được dứt điểm còn phụ thuộc vào kỳ hạn trái phiếu dài, ngắn. Phần còn lại 2.341,5 tỉ đồng được thu hồi dần từ kinh doanh nguồn tiền vay tái cấp vốn, tốc độ thu hồi nhanh chậm tùy vào “tài” xoay xở của SHB.
Nặng ký nhất là việc SHB xin Nhà nước cho áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp bằng 0 (không) trong 3 năm 2012-2014.
Xét về mặt số học, 3.345 tỉ đồng nợ của Vinashin ở Habubank trên tổng số 26.000 tỉ đồng nợ (báo cáo của NHNN cuối năm 2010) đã tìm thấy đường ra. Xét cho cùng Vinashin là doanh nghiệp nhà nước, nợ chỉ có thể được xử lý bằng tiền ngân sách trực tiếp hoặc gián tiếp. Trả một phần nợ bằng trái phiếu là thêm gánh nặng cho ngân sách. Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ làm nguồn thu hao hụt. Về phần mình, các chủ nợ cũng không hẳn hài lòng bởi thay vì thu hồi nợ đúng hạn, họ phải kéo dài trong 3-5 năm. Tất cả các bên đều mệt mỏi.
Liệu có phương thức xử lý nợ nào khả thi hơn không? Cho đến hiện tại có lẽ là không. Gánh thiệt hại cuối cùng của Vinashin vẫn là những người nộp thuế.
Riêng SHB, với cuộc “hôn nhân” cùng Habubank, thách thức cũng nhiều như cơ hội. Trước mắt năm 2012 toàn bộ lợi nhuận làm ra của SHB sẽ dùng để xử lý lỗ lũy kế của Habubank, đồng nghĩa với việc cổ đông sẽ không có được đồng cổ tức nào. Hiệu quả kinh doanh những năm sau phụ thuộc nhiều vào quản trị doanh nghiệp, vào sự hòa hợp văn hóa của hai ngân hàng khác nhau. Bên cạnh đó, giá chuyển đổi 1 cổ phiếu Habubank bằng 0,62 cổ phiếu SHB rẻ hay đắt cũng còn nhiều ý kiến tranh luận. Nếu nhìn vào vốn chủ sở hữu của Habubank chỉ còn 195 tỉ đồng trên 4050 tỉ đồng vốn điều lệ, tương đương 405 triệu cổ phiếu, tính ra giá trị mỗi cổ phiếu hiện tại chừng 481 đồng. So với giá 6.300 cổ phiếu Habubank trên sàn ngày 4-5-2012, khoảng cách là khá lớn.
(Theo Thời báo Kinh tế Sài Gòn)
