Vì sao Petrolimex "thống trị" sân chơi có 13 doanh nghiệp?

Chất vấn Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng về xăng dầu, đại biểu Đồng Hữu Mạo (Thừa Thiên - Huế) nói: “Kinh doanh xăng, dầu của chúng ta hiện nay chưa có thị trường cạnh tranh, đây là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến bất cập về xăng, dầu hiện nay. Xin phép hỏi Bộ trưởng là làm thế nào và khi nào chúng ta có thị trường cạnh tranh kinh doanh xăng, dầu?”.

Đáp lại đại biểu Đồng Hữu Mạo, Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng cho biết: Nghị định 84 của Chính phủ cho phép, tất cả các doanh nghiệp trong nước không phân biệt thành phần kinh tế, nếu có đủ về tài chính, kho bãi, kinh nghiệm sản xuất kinh doanh, có hệ thống phân phối thì đều có thể được xem xét và trở thành các đầu mối về xuất nhập khẩu và kinh doanh xăng, dầu.

Từ sau khi có Nghị định 84 (vào năm 2009), chúng ta đã có thêm 4 doanh nghiệp đều là doanh nghiệp ngoài quốc doanh gia nhập vào cơ cấu là các doanh nghiệp được làm đầu mối kinh doanh xuất nhập khẩu và bán lẻ xăng, dầu. Tính đến nay, thị trường xăng dầu đã có 13 doanh nghiệp (cả Nhà nước và tư nhân) hoạt động.

Như vậy, “có nghĩa rằng chúng ta đã tạo điều kiện cho thị trường cạnh tranh xăng, dầu rồi chứ không phải đến bây giờ”, Bộ trưởng nói.

Còn “việc làm như thế nào, bản thân các doanh nghiệp trong lĩnh vực này phải có những biện pháp để tham gia vào thị trường xăng, dầu; phải có những biện pháp để từng bước đáp ứng điều kiện theo tinh thần Nghị định 84. Việc này nhà nước không thể làm thay được”, Bộ trưởng cho biết thêm.

Tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Công thương cũng thừa nhận đúng là có việc Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV Oil) chiếm thị phần lớn. Trong đó, Petrolimex chiếm 48 - 50% thị phần, PV Oil chiếm 15 - 16%.

Sở dĩ có thị phần này, theo Bộ trưởng Hoàng, trước kia việc nhập khẩu xăng dầu cho các nhu cầu dân sự của nền kinh tế chủ yếu là do Petrolimex và PV Oil thực hiện. "Với việc như vậy thì thị phần của Petrolimex và PV Oil lớn là dễ hiểu", Bộ trưởng Hoàng nói.

Và để từng bước khắc phục sự bất cập trong việc doanh nghiệp chiếm thị phần lớn chi phối, từ năm 2011, Chính phủ đã thực hiện cổ phần hóa công ty mẹ Petrolimex. Thời gian tới sẽ tiếp tục thực hiện việc sắp xếp, tái cơ cấu với tập đoàn này.

Trước đó, tại báo cáo về việc thực hiện lời hứa kỳ 2 và 3 do Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trình bày cho biết: “Hiện nay, trên thị trường đã có 13 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xuất nhập khẩu xăng dầu, trong đó có cả doanh nghiệp nhà nước và các thành phần kinh tế khác. Nhưng trên thực tế, thị phần của Tổng công ty xăng dầu Việt Nam vẫn chiếm tỷ lệ cao so với các doanh nghiệp đầu mối khác”.