Ngày 13/12, tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Fitch đã công bố bản báo cáo triển vọng ngành ngân hàng khu vực châu Á 2013. Trong phần về Việt Nam, Fitch đánh giá triển vọng các ngân hàng ở mức ổn định nhưng nợ xấu sẽ vẫn tăng.
Theo Fitch, xếp hạng của các ngân hàng Việt nam phản ánh môi
trường hoạt động khó khăn và các vấn đề về cấu trúc đặc trưng ở các thị
trường mới nổi thu nhập thấp. Cùng với triển vọng quốc gia ở mức “Ổn
định”, triển vọng của ngành ngân hàng hiện cũng “Ổn định”.
Nhận định mới nhất này của Fitch khá tương đồng với bản báo cáo mà
cơ quan này đưa ra hồi tháng 10 tuy nhiên đã có một số điều chỉnh liên
quan đến một vài chỉ số chính. Về yếu tố vĩ mô, triển vọng tăng trưởng
GDP của Việt Nam trong năm tới được Fitch dự báo ở mức 5,5%, giảm 0,2
điểm % so với dự báo trước.
Theo Fitch, các nỗ lực của cơ quan chức năng trong việc hạ lãi suất
cả huy động lẫn cho vay chưa có tác động đáng kể tới tâm lý nhà đầu tư
giữa lúc những bất ổn kinh tế toàn cầu và tỷ lệ vay nợ vốn đã cao tiếp
tục là trở ngại đối với kinh tế trong nước.
Trong bối cảnh đó, Fitch nhận định sự giảm tốc của nền kinh tế sẽ
khiến nợ xấu của ngành ngân hàng tăng trong ngắn và trung hạn. Hãng xếp
hạng tín nhiệm này ước tính, tỷ lệ nợ xấu ròng mới (trước xóa nợ và theo
chuẩn kế toán Việt Nam) của các ngân hàng lớn vào thời điểm cuối quý 3
đã tăng lên 2,5% tổng dư nợ. Dù vậy con số này đã thấp hơn mức ước tính
3% của cuối quý 2 mà Fitch từng đưa ra.
Ngoài ra Fitch cũng bày tỏ sự hoài nghi về con số nợ xấu được báo
cáo do sự không nhất quán của các ngân hàng trong việc phân loại nợ theo
điều 7 hay điều 6 của quyết định 493/2005/QD-NHNN của Ngân hàng Nhà
nước về phân loại nợ.
Về lợi nhuận của ngành ngân hàng, cơ quan xếp hạng tín nhiệm này
cho rằng chi phí tín dụng trung bình của các nhà băng sẽ tăng cao hơn
mức khoảng 1,8% tổng dư nợ vào cuối tháng 9. Và việc này sẽ ảnh hưởng
tới doanh thu của các ngân hàng bên cạnh việc tăng trưởng thu nhập phi
lãi thấp và tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (NIM) không còn cao như trước.
Một trong những yếu tố nữa tác động tới sự sụt giảm về lợi nhuận có
thể kể đến là quy định mới về quản lý thị trường vàng. Theo Fitch, việc
phải chấm dứt huy động vàng đã làm giảm lợi nhuận của một vài nhà băng
trong quý 3 vừa qua. Dù vậy thì “các khoản lỗ liên quan đến vàng chỉ xảy
ra một lần và có thể kiểm soát được trước thời hạn chót phải tuân thủ
vừa được gia hạn tới tháng 6/20123”, bản báo cáo viết.
Về tình hình vốn của hệ thống ngân hàng, báo cáo của Fitch nhận
định đã có cải thiện nhờ nguồn lợi nhuận giữ lại, tăng trưởng tín dụng
thấp cũng như hoạt động tăng vốn mới. Tuy nhiên tác giả bản báo cáo vẫn
cho rằng “trong bối cảnh tình hình kinh tế khó khăn và thiếu rõ ràng
trong công bố nợ xấu, nguồn vốn của các ngân hàng còn yếu và dễ bị suy
giảm”.
Cơ quan này dự báo các ngân hàng còn gặp nhiều khó khăn về vốn do
các đặc điểm mang tính cấu trúc, bao gồm cả sự cạnh tranh tiền gửi và
việc người dân chọn các kênh đầu tư thay thế như vàng. Điều này có thể
khiến tỷ lệ dư nợ cho vay/huy động gần sát hoặc vượt 100% ở hầu hết các
ngân hàng lớn.
Về hoạt động tái cơ cấu hệ thống, Fitch bảo lưu quan điểm từng đưa
ra trong bản báo cáo ngày 24/10, theo đó vẫn chưa có tiến triển đáng kế
nào được ghi nhận. Các biện pháp cụ thể chưa rõ ràng, trong đó có việc
củng cố hệ thống ngân hàng và thành lập công ty quản lý nợ quốc gia để
mua lại nợ xấu. Hoạt động tái cơ cấu một số doanh nghiệp quốc doanh cũng
được đề cập nhiều nhưng chưa có kết quả cụ thể.
Thanh Tùng
Theo Fitch