Thời gian gần đây, mạng xã hội xuất hiện nhiều phản ánh về những rủi ro khi đặt tour du lịch, từ việc bị hủy chuyến sát ngày khởi hành, chậm hoàn tiền đến tình trạng khách phải tự xoay xở phương tiện di chuyển, thậm chí tìm cách trở về nước. Thực trạng này đặt ra yêu cầu về tính minh bạch và trách nhiệm của các đơn vị lữ hành trong bối cảnh bán tour trực tuyến ngày càng phổ biến.
Trao đổi với Thương Gia, anh Thắng Phạm, đại diện đơn vị lữ hành cung cấp tour du lịch cho khách quốc tế tại Hà Nội cho biết, một trong những nguyên nhân khiến du khách đối mặt với rủi ro là lựa chọn dịch vụ thông qua các kênh bán hàng thiếu thông tin rõ ràng về pháp nhân, hợp đồng cũng như trách nhiệm của bên tổ chức. Những lời mời chào và giới thiệu hấp dẫn có thể tạo cảm giác tin tưởng ban đầu nhưng không phải là căn cứ bảo đảm đơn vị cung cấp tour có đủ năng lực tổ chức và thực hiện các dịch vụ như đã quảng cáo.
Các bài đăng phản ánh, tố cáo tình trạng lừa đảo trong hoạt động kinh doanh tour du lịch liên tục xuất hiện trên mạng xã hội
Theo anh Thắng, khi ký hợp đồng, doanh nghiệp lữ hành có trách nhiệm bảo đảm các dịch vụ theo chương trình đã thỏa thuận với khách hàng, bao gồm vé máy bay, phương tiện vận chuyển, lưu trú, ăn uống và các hoạt động tham quan. Vì vậy, du khách không nên chỉ quan tâm đến giá tour mà cần tìm hiểu kỹ những dịch vụ thực tế được cung cấp, tránh tình trạng thông tin quảng cáo và quyền lợi ghi trong hợp đồng không thống nhất.
Đối với tour có sử dụng vé máy bay, khách hàng nên chủ động yêu cầu đơn vị tổ chức cung cấp mã đặt chỗ (PNR) để kiểm tra trực tiếp trên website hoặc thông qua tổng đài của hãng hàng không. Các thông tin cần đối chiếu gồm họ tên hành khách, chặng bay, ngày giờ khởi hành và tình trạng đặt chỗ. Du khách cũng nên yêu cầu xác nhận vé và các thông tin liên quan trước ngày khởi hành, thay vì chỉ nhận được lời cam kết từ người bán. Việc kiểm tra sớm giúp phát hiện những bất thường, có thêm thời gian liên hệ xử lý nếu vé chưa được xuất hoặc hành trình có thay đổi.
Bên cạnh đó, anh Thắng khuyến nghị khách du lịch nên tham khảo đánh giá từ những người từng sử dụng dịch vụ, tìm kiếm thông tin trong các hội nhóm du lịch và cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm. Đặc biệt, không nên dựa hoàn toàn vào số lượng người theo dõi, lượt tương tác hay những hình ảnh phản hồi được đăng tải trên fanpage để đánh giá mức độ uy tín của đơn vị tổ chức.
Ở góc độ bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, anh Thắng cũng khuyến nghị du khách cần kiểm tra tư cách pháp lý của doanh nghiệp trước khi quyết định đặt tour. Khách có thể tra cứu thông tin giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành tại địa chỉ csdl.vietnamtourism.gov.vn, đồng thời đối chiếu tình trạng hiệu lực của giấy phép và phạm vi hoạt động, doanh nghiệp được phép kinh doanh lữ hành nội địa hay quốc tế.
Một đoạn tin nhắn trao đổi đặt tour du lịch “chui” không giấy phép
Một lưu ý khác là cần yêu cầu hợp đồng hoặc văn bản xác nhận dịch vụ trước khi thanh toán. Nội dung hợp đồng nên thể hiện cụ thể lịch trình, tiêu chuẩn lưu trú, phương tiện vận chuyển, các dịch vụ bao gồm và không bao gồm trong giá tour, chính sách thay đổi hoặc hủy chuyến, thời hạn hoàn tiền cũng như trách nhiệm của các bên khi xảy ra sự cố. Những điều khoản này sẽ là căn cứ để khách hàng bảo vệ quyền lợi nếu doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết.
Về phương thức thanh toán, du khách nên ưu tiên chuyển tiền vào tài khoản đứng tên doanh nghiệp hoặc đơn vị ký hợp đồng, hạn chế giao dịch qua tài khoản cá nhân khi chưa xác minh được mối liên hệ với bên tổ chức. Toàn bộ hóa đơn, biên nhận, nội dung trao đổi và xác nhận đặt dịch vụ cần được lưu giữ để làm căn cứ đối chiếu khi phát sinh tranh chấp. Ngoài ra, khách cũng nên tìm hiểu rõ phạm vi bảo hiểm du lịch, các trường hợp được hỗ trợ và những rủi ro không thuộc phạm vi bảo hiểm.
Đối với các loại hình tour ghép, tour tự túc có người tổ chức hoặc tour được chào bán chủ yếu qua mạng xã hội, việc xác định rõ chủ thể chịu trách nhiệm càng cần được chú trọng. Du khách cần biết ai là người trực tiếp đứng ra tổ chức, đơn vị nào ký hợp đồng, ai phụ trách điều hành và liên hệ với ai khi có sự cố tại điểm đến. Đồng thời, nên kiểm tra tính nhất quán giữa thông tin trên fanpage, website, địa chỉ văn phòng và số điện thoại hỗ trợ, thay vì chỉ trao đổi với một tài khoản cá nhân.
Đặc biệt, khách hàng cần thận trọng trước những chương trình có mức giá thấp bất thường so với mặt bằng chung, liên tục thúc giục đặt cọc hoặc yêu cầu thanh toán toàn bộ chi phí trong thời gian ngắn. Một tour giá rẻ không đồng nghĩa với dịch vụ kém chất lượng, nhưng nếu mức giá không tương xứng với chi phí vé máy bay, lưu trú và các dịch vụ đi kèm, du khách cần đặt câu hỏi về khả năng thực hiện cam kết của đơn vị bán tour.
Trong bối cảnh việc mua bán tour trực tuyến ngày càng thuận tiện, sự chủ động kiểm tra thông tin của khách hàng là yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro. Thay vì quyết định chỉ dựa trên quảng cáo hấp dẫn hay mức giá ưu đãi, du khách nên dành thời gian xác minh đơn vị tổ chức, kiểm tra từng dịch vụ và làm rõ trách nhiệm pháp lý trước khi chuyển tiền. Đây không chỉ là cách bảo vệ tài chính mà còn giúp bảo đảm chuyến đi diễn ra an toàn, đúng lịch trình và tránh những tình huống đáng tiếc khi đang ở nước ngoài.
Cuối tháng 10, Công an tỉnh Tuyên Quang cảnh báo tình trạng một số đối tượng lợi dụng hình thức kinh doanh trực tuyến, sử dụng tài khoản cá nhân, hội nhóm trên mạng xã hội để quảng bá tour giá rẻ, nhận đặt cọc, tổ chức các chuyến đi tự phát, thiếu thông tin minh bạch về đơn vị tổ chức và trách nhiệm bảo đảm an toàn. Khi xảy ra sự cố, tranh chấp hoặc phát sinh thiệt hại, khách du lịch có thể gặp khó khăn trong việc xác định chủ thể chịu trách nhiệm, yêu cầu giải quyết quyền lợi.
Do đó, cơ quan Công an khuyến cáo các tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, thực hiện đầy đủ điều kiện và thủ tục cấp phép trong trường hợp bắt buộc; công khai, minh bạch thông tin về đơn vị tổ chức và dịch vụ cung cấp. Người dân cần tìm hiểu kỹ thông tin trước khi đăng ký tour, kiểm tra giấy phép khi thuộc trường hợp phải có giấy phép, thận trọng với các chương trình du lịch có giá thấp bất thường hoặc yêu cầu chuyển tiền đặt cọc vào tài khoản không rõ chủ thể. Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, đề nghị kịp thời phản ánh đến cơ quan Công an hoặc cơ quan quản lý có thẩm quyền để tiếp nhận, xác minh, xử lý theo quy định.
