Trong Công điện số 12/CĐ-TTg ký ngày 8/2/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đưa ra loạt chỉ đạo quan trọng về điều hành chính sách tiền tệ, tài khóa năm 2026, trong đó thị trường vàng lần đầu tiên được đặt ở vị trí trung tâm của tư duy huy động và phân bổ nguồn lực quốc gia. Thông điệp xuyên suốt là rõ ràng: ổn định vĩ mô đi đôi với khai thông nguồn lực, quản lý thị trường vàng bằng công cụ kinh tế - thị trường, thay vì mệnh lệnh hành chính.
Theo Công điện, Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động, linh hoạt, kịp thời và hiệu quả, bám sát diễn biến lạm phát, tỷ giá, lãi suất và thanh khoản của hệ thống.
Đáng chú ý, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu điều hành “mềm mại”, không gây sốc, không giật cục, đồng thời tiếp tục thực hiện các giải pháp ổn định tỷ giá, mặt bằng lãi suất và tăng dự trữ ngoại hối, những yếu tố then chốt tạo nền tảng cho niềm tin thị trường.
Song song với đó, Ngân hàng Nhà nước được yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm soát rủi ro, chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng dòng vốn vào sản xuất - kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng mới; đồng thời kiểm soát chặt tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.
Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong Công điện là yêu cầu khẩn trương hoàn thiện báo cáo nghiên cứu các giải pháp huy động ngoại tệ và vàng miếng trong dân, theo chỉ đạo trước đó của Lãnh đạo Chính phủ.
Theo dữ liệu của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia tiêu thụ vàng cao nhất Đông Nam Á, với mức bình quân khoảng 55 tấn mỗi năm, cao hơn cả Thái Lan và Indonesia. Đáng lưu ý, phần lớn lượng vàng này vẫn nằm trong két sắt của người dân, một nguồn lực khổng lồ nhưng chưa được chuyển hóa thành vốn cho nền kinh tế.
Trong bối cảnh nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng lớn, việc khơi thông nguồn lực vàng không chỉ mang ý nghĩa tài chính thuần túy, mà còn là vấn đề ổn định vĩ mô, giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và hạn chế “vàng hóa” nền kinh tế.
Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng quá trình này cần được triển khai từng bước, thận trọng, tránh các biện pháp hành chính đột ngột. Trước mắt, trọng tâm nên là hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chuẩn hóa các công cụ tài chính gắn với vàng, phát triển hạ tầng giao dịch - lưu ký - giám sát và tăng cường minh bạch thông tin để củng cố niềm tin của người dân.
Một chỉ đạo mang tính đột phá khác là yêu cầu sớm hoàn thiện hồ sơ báo cáo Thường trực Chính phủ về việc thành lập sàn hoặc sở giao dịch vàng quốc gia, với tinh thần “không để chậm trễ hơn nữa”.
Theo đánh giá của các chuyên gia, việc hình thành sàn giao dịch vàng tập trung, minh bạch sẽ giúp Nhà nước quản lý tốt hơn cung, cầu, giá cả và dòng chảy vàng trong nền kinh tế, đồng thời tạo nền tảng cho các sản phẩm tài chính phái sinh, chứng chỉ vàng hoặc trái phiếu bảo chứng vàng, những công cụ đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công.
Cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng đã được xóa bỏ từ tháng 10/2025, việc sớm hoàn thiện khung pháp lý cho sàn giao dịch vàng được kỳ vọng sẽ là bước ngoặt trong quản lý thị trường kim loại quý tại Việt Nam.
Liên quan đến chính sách thuế với vàng miếng, Bộ Tài chính mới đây đã có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri TP.HCM về việc thu thuế đối với giao dịch vàng miếng. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025, hoạt động chuyển nhượng vàng miếng thuộc diện chịu thuế với thuế suất 0,1% trên giá trị từng lần giao dịch.
Bộ Tài chính khẳng định, chính sách này đã được nghiên cứu kỹ lưỡng, lấy ý kiến rộng rãi và được đa số đại biểu Quốc hội thông qua. Luật cũng giao Chính phủ quy định ngưỡng giá trị vàng miếng chịu thuế, nhằm loại trừ các trường hợp mua bán vì mục đích tiết kiệm, tích trữ phù hợp với tập quán của người dân.
Theo cơ quan quản lý, đây là bước đi cần thiết để hạn chế đầu cơ, tăng tính công bằng giữa các kênh đầu tư và góp phần ổn định thị trường vàng, chứ không làm xáo trộn hay ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Các chỉ đạo đối với thị trường vàng được đặt trong tổng thể chiến lược huy động nguồn lực cho tăng trưởng năm 2026. Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính triển khai hiệu quả các giải pháp huy động vốn trong và ngoài nước, tận dụng dư địa nợ công trong giới hạn an toàn; phát triển mạnh thị trường vốn, đưa Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng vào hoạt động chính thức trong tháng 2/2026.
Bộ Tài chính cũng được giao triển khai thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa, đưa Trung tâm tài chính quốc tế vào hoạt động chính thức trong tháng 2, phát triển thị trường carbon. Đồng thời, họ cần có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận tài chính, hoàn thiện Cổng một cửa đầu tư quốc gia. "Khẩn trương nghiên cứu và hoàn thiện "Cổng một cửa đầu tư quốc gia", báo cáo trước ngày 25/2/2026", Thủ tướng yêu cầu.
Ngoài ra, Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Công Thương tăng cường xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu; tận dụng hiệu quả 17 Hiệp định thương mại tự do đã ký và đàm phán các Hiệp định thương mại tự do mới.
Chủ động thực hiện các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, không để xảy ra thiếu điện, xăng dầu trong mọi tình huống.
