Quản lý đối với hàng gia công: Nới mà vẫn chặt

Việc thanh khoản đối với hàng gia công hiện đang được thực hiện theo quy định tại Thông tư 117/2011/TT-BTC hướng dẫn thủ tục hải quan đối với hàng gia công với thương nhân nước ngoài. Tuy nhiên, khi triển khai áp dụng đã bộc lộ những hạn chế không phù hợp với thực tế. Theo đại diện VASEP, do đặc thù của việc chế biến XK thủy sản phải gom nguyên liệu từ nhiều nước trên thế giới để tích trữ, nguyên liệu được thu gom theo mùa vụ sau đó sản xuất. Do vậy, quy định về việc tờ khai NK trước phải thanh khoản trước đang gây khó khăn cho DN vì không phải cứ mặt hàng nào nhập về trước thì sản xuất trước mà nó phải chờ đủ  hàng mới đưa vào sản xuất. Nếu áp dụng quy định hồ sơ thanh khoản của tờ khai XK trước chưa được thanh khoản thì hồ sơ thanh khoản của tờ khai sau chưa được xem xét sẽ dẫn tới tình trạng gây ùn tắc trong việc theo dõi hoàn thuế, tồn đọng thuế.

Đại diện Cty Samsung – đơn vị được công nhận DN ưu tiên cũng cho biết mặc dù được ưu tiên tối đa theo quy định nhưng DN vẫn vướng với việc thanh khoản. Cụ thể, Sam sung là DN chế xuất nên được phép nhập hàng trước mở tờ khai sau. Tuy nhiên, để có thể nhập được hàng về thì công ty phải có đơn hàng xuất phù hợp với số lượng nhập thì mới được nhập. Do vậy phát sinh trường hợp tờ khai xuất có trước, tờ khai nhập có sau. Điều này lại mâu thuẫn với nguyên tắc thanh khoản tờ khai nhập trước, tờ khai xuất sau. Bên cạnh đó, đại diện Samsung cho rằng, định mức nguyên liệu của sản phẩm thường xuyên thay đổi dẫn đến tỷ lệ hao hụt khác nhau. Nhà sản xuất XK không thể xác định tỷ lệ hao hụt chính xác là bao nhiêu trong khi định mức thì chỉ đăng ký một lần nên nếu ngày nào cũng phải thay đổi dữ liệu thì không thể thực hiện được. Do vậy Cty đề nghị áp dụng chế độ báo cáo hàng hóa tồn kho theo năm được lập theo từng mục đích sử dụng khi NK vào thay vì thanh khoản hàng quý theo quy định.

Thay đổi từ cách nghĩ

Cụ thể, thay đổi đầu tiên là địa điểm làm thủ tục hải quan. Dự thảo thông tư thay thế Thông tư 117/2011/TT-BTC sẽ quy định: Địa điểm làm thủ tục hải quan là chi cục hải quan thuộc cục hải quan nơi thương nhân có cơ sở sản xuất. Trường hợp thương nhân có đơn vị thành viên chuyên trách thực hiện việc NK nguyên liệu, vật tư để cung cấp cho các đơn vị trực thuộc hoặc có cơ sở sản xuất tại nhiều tỉnh, thành phố khác nhau thì được lựa chọn một chi cục hải quan nơi có cơ sở sản xuất hoặc một chi cục hải quan cửa khẩu nhập để làm thủ tục hải quan. Thay đổi này nhằm đảm bảo yêu cầu quản lý hải quan; hạn chế rủi ro trong công tác quản lý, do cơ sở sản xuất một nơi, hàng nhập về một cửa khẩu nhưng làm thủ tục hải quan ở nơi khác; giúp cơ quan Hải quan nắm được tình hình hoạt động của DN vì chi cục hải quan nơi quản lý hợp đồng gia công sẽ gắn liền với cơ sở sản xuất.

Ngoài ra, dự thảo cũng tăng tính chủ động cho DN bằng quy định DN chịu trách nhiệm số liệu thanh khoản thay vì phó mặc hoàn toàn cho Hải quan như trước kia. Tại dự thảo Thông tư  này đưa ra phương án: DN chịu trách nhiệm trước pháp luật về số liệu báo cáo. Cơ quan Hải quan chỉ tiếp nhận báo cáo; áp dụng quản lý rủi ro để kiểm tra hoặc kiểm tra sau thông quan.