Khi điện ảnh Việt chưa tìm được lối thoát khỏi sự cũ kỹ, nhàm chán
của những bộ phim làm bằng kinh phí tài trợ của nhà nước thì Dòng máu
anh hùng xuất hiện như một luồng gió mới thổi mát cơn khát của khán giả
muốn điện ảnh Việt được vươn tầm. Làm nên Dòng máu anh hùng là một ê -
kíp những chàng trai Việt kiều mang theo mình không chỉ công nghệ tiên
tiến của điện ảnh thế giới mà còn nhiệt huyết cống hiến cho điện ảnh
nước nhà. Nhưng rồi mọi kỳ vọng đã tắt dần sau đó.
Cũng chỉ là người làm công
Đạo diễn Vinh Sơn đánh giá cao tài năng của đạo diễn Charlie Nguyễn
kể từ khi anh làm phim Dòng máu anh hùng. Cả sau này, khi Charlie
Nguyễn chuyển sang làm những bộ phim giải trí: Để Mai tính, Long Ruồi,
Cưới ngay kẻo lỡ, anh cũng nhận được những lời khen về cách thể hiện, xử
lý tình huống nếu chỉ đặt trong khuôn khổ thể loại phim giải trí. Nhưng
nói gì thì nói, nhiều người trong giới vẫn cho rằng những lựa chọn sau
này là một sự “xuống tay” của Charlie Nguyễn. Bộ phim Bụi đời Chợ Lớn
(bị cấm chiếu vì quá bạo lực, không có tính nhân văn) là một ví dụ.
Charlie Nguyễn nói anh chỉ là đạo diễn được thuê làm phim Bụi đời Chợ
Lớn chứ không phải là nhà sản xuất thì nhiều người trong giới cũng cho
rằng quyền lựa chọn và quyết định sau cùng thuộc về đạo diễn. Charlie
Nguyễn đã có một khởi đầu thành công, đầy niềm tin cho điện ảnh Việt từ
Dòng máu anh hùng nhưng hơn 5 năm sau, anh đã không còn nữa những bộ
phim vươn tầm quốc tế như vậy.
Cảnh trong phim Dòng máu anh hùng, bộ phim ghi dấu ấn về đạo diễn Charlie Nguyễn.
Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên nói: “Đạo diễn xét cho cùng cũng làm phim
theo yêu cầu của các nhà sản xuất. Làm phim nghệ thuật xuất phát từ nhu
cầu cá nhân, anh phải có tiền tự bỏ ra đầu tư và chấp nhận mọi rủi ro về
doanh thu. Trong khi thị hiếu của khán giả Việt Nam chưa cao, nhà sản
xuất buộc phải chọn đề tài, thể loại phù hợp với nhu cầu khán giả số
đông và đạo diễn muốn làm nghề, tồn tại thì cũng phải theo những yêu cầu
đó mà thôi”.
Gần như các đạo diễn Việt kiều khi trở về nước làm phim cách nay
nửa thập kỷ đều hướng đến những dự án phim nghệ thuật, nhận được sự hỗ
trợ đầu tư của những nhà sản xuất tâm huyết nên đã cùng cho ra đời nhiều
tác phẩm điện ảnh có giá trị: đạo diễn Lưu Huỳnh từng có Áo lụa Hà
Đông, Huyền thoại bất tử, đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh có Mùa len
trâu… nhưng về sau này, điện ảnh Việt đã vắng dần những tác phẩm nghệ
thuật đúng nghĩa. Đạo diễn Nguyễn Võ Nghiêm Minh từng khiến dư luận thất
vọng khi làm phim giải trí Khi yêu đừng quay đầu lại, bẵng đi nhiều
năm, ông mới trở lại với dự án phim Nước - bộ phim được Saigon Media tâm
huyết đầu tư. Còn đạo diễn Lưu Huỳnh, dự án phim Lấy chồng người ta sau
này của anh cũng là một thất bại về mặt nghề nghiệp của anh.
Quảng cáo
Trong một lần chia sẻ vui bên lề, Lưu Huỳnh cũng nửa đùa nửa thật:
Nếu muốn lỗ vốn thì đi làm phim nghệ thuật, còn muốn có doanh thu thì
làm phim hài, nhảm. Đạo diễn Vinh Sơn cũng đồng thuận với điều này: “Nói
họ xuống tay thì cũng có chút chạnh lòng nhưng rõ ràng họ đã đạt được
mục đích, làm phim vì nghệ thuật đã có phim có giá trị, làm phim vì
doanh thu sẽ có doanh thu cao. Rõ ràng, thế hệ đạo diễn Việt kiều này đã
hiểu rất rõ nhu cầu chung của khán giả trong nước. Chẳng ai có thể vung
tiền tỉ ra đùa chơi được. Charlie Nguyễn về nước làm phim Dòng máu anh
hùng, thành công đó, được khen đó nhưng không kéo được khán giả đến rạp
đủ để thu hồi vốn. Rõ ràng, tình thế buộc họ phải thay đổi cách làm.
Phim nhảm ngày càng nhiều buộc chúng ta phải nhìn lại thị hiếu của số
đông”.
Thị hiếu số đông quyết định?
Những năm sau này, khán giả chê phim của Hãng phim Phước Sang là
“hài nhảm, rẻ tiền, câu khách” và quên mất rằng trước khi chỉ chăm chăm
chạy theo thể loại phim hài dễ dãi, Phước Sang là người đã đầu tư cho
những phim Áo lụa Hà Đông, Huyền thoại bất tử. Cả 2 bộ phim đều được
giới chuyên môn đánh giá cao. Áo lụa Hà Đông ngoài giải Cánh diều vàng
2006 còn nhận được nhiều giải thưởng quốc tế. Huyền thoại bất tử cũng
gặt hái được những giải thưởng của hội nghề nghiệp nhưng kết quả doanh
thu cả 2 phim đều lỗ nặng. Ngay cả bộ phim Thiên mệnh anh hùng của đạo
diễn Victor Vũ sau này dù mức doanh thu rất cao nhưng cũng chẳng thể bù
lỗ cho kinh phí đầu tư quá lớn.
Victor Vũ cho biết anh đang tiếp tục đi tìm bối cảnh cho bộ phim
mới Quả tim máu - chuyển thể từ vở diễn đề tài kinh dị ăn khách trên Sân
khấu Kịch Phú Nhuận - cũng là một lý do cho rằng Victor Vũ bị nhìn nhận
đang chạy theo “cái bóng ăn khách” của vở diễn này.
“Cũng khó trách khi đội ngũ đạo diễn này bắt đầu đi theo xu hướng
làm phim giải trí, dễ dãi hơn trước khi mà phim nghệ thuật đầu tư lớn
thì lại lỗ, làm sao ai có đủ tự tin tái đầu tư tiếp những dự án phim
biết trước sẽ không thể thu hồi vốn? Làm phim nghệ thuật ở thị trường
Việt Nam, khó lắm” - đạo diễn phim Trăng nơi đáy giếng Vinh Sơn nhìn
nhận.
Nhà nước nên đặt hàng, tài trợ
“Đội ngũ đạo diễn Việt kiều đã có những đóng góp tích cực cho điện
ảnh Việt Nam, họ làm phim liên tục tạo nên sự sôi động cho điện ảnh Việt
Nam. Tôi cho đó là điều rất đáng ghi nhận và trân trọng. Cho dù là phim
nghệ thuật hay phim giải trí thương mại, tài năng của các đạo diễn được
đào tạo từ nước ngoài đã thấy rõ trong cách thể hiện của họ. Họ có cách
xây dựng câu chuyện, thể hiện rất cuốn hút. Nếu muốn họ làm phim nghệ
thuật thì nhà nước cứ thử đặt hàng, tài trợ cho họ. Mở cho họ những cánh
cửa trở về với sáng tạo nghệ thuật trọn vẹn mà không phải lo lắng gì
đến doanh thu, tôi cho rằng họ sẽ làm được những bộ phim hay, có giá
trị” - đạo diễn Vinh Sơn bày tỏ.
Theo Diệp Yến
Người lao động
