Nhiều kiến nghị từ doanh nghiệp Nhật Bản

Còn nhiều vướng mắc cản trở hoạt động đầu tư kinh doanh của nhà đầu tư Nhật Bản tại TPHCM mà theo giới kinh doanh Nhật Bản nếu không sớm giải quyết sẽ ảnh hưởng xấu đến môi trường đầu tư, dẫn đến việc ngăn lại dòng vốn đầu tư đang tăng cao từ đất nước mặt trời mọc này.

Đây là thông tin được nêu ra tại hội nghị bàn tròn đối thoại giữa cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản tại TPHCM với chính quyền TPHCM diễn ra vào ngày 19-12 tại TPHCM. Những kiến nghị và bức xúc của giới doanh nghiệp Nhật Bản tập trung nhiều vào lao động, hạ tầng, thuế, hải quan… ở Việt Nam.

Hội nghị này đã diễn ra lần thứ 11, nhưng theo ông Mitsuhiro Mori, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại TPHCM (JABH) còn nhiều vấn đề vẫn chưa được giải quyết. “Luật pháp lại tiếp tục thay đổi, những cái thông tư, quy định mới lại tiếp tục ra đời. Khi ra đời đưa vào thực tế áp dụng thì lại gặp nhiều vấn đề phức tạp xảy ra. Do đó lại có vấn đề nảy sinh cần kiến nghị sửa đổi”, ông Mori nói.

'Nóng' thuế, hải quan và lao động

Theo luật thuế Việt Nam, phần chi phí quảng cáo, tuyên truyền vượt quá 10% tổng số chi phí không được xem là chi phí hợp lý. Tuy nhiên, theo JBAH, đối với các doanh nghiệp đang lên kế hoạch buôn bán trong nước, 10% tổng chi phí là một tiêu chí cực kỳ khó khăn. Vì vậy mà thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thực chất trở nên rất cao. JABH cho rằng để năng động hóa hoạt động doanh nghiệp trong nước, cần xem xét sửa đổi quy định này. Bên cạnh đó, quy định đối với các loại hình hoạt động khuyến mãi, dù chỉ là chương trình nhỏ như thế nào đi nữa thì cũng phải thông báo trước đến các cơ quan liên quan, vừa làm phát sinh những gánh nặng lớn trong nghiệp vụ, vừa cản trở hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Mặt khác theo doanh nghiệp, từ năm 2009, các đầu tư mở rộng thêm không được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp. Điều này làm suy giảm mong muốn thực hiện đầu tư thêm tại Việt Nam của các doanh nghiệp Nhật.

Liên quan đến Hải quan, theo JBAH, nhiều doanh nghiệp than phiền rằng vẫn còn tình trạng cán bộ hải quan nhũng nhiễu khi làm thủ tục hải quan. Một số doanh nghiệp Nhật phản ánh họ thật sự rất bối rối trước quá nhiều những yêu cầu vô lý của cơ quan Hải quan khi tiến hành các thủ tục thông quan. Ngoài ra, việc thông quan tốn nhiều thời gian, thủ tục phức tạp.

Một vấn đề khác, theo giới doanh nghiệp Nhật là trước thông tin về chủ trương cấm nhập khẩu máy móc cũ từ Trung Quốc đã làm một số doanh nghiệp Nhật lo ngại. Không ít doanh nghiệp Nhật có kế hoạch di chuyển đầu tư từ nước này sang nước khác trong đó có từ Trung Quốc sang châu Á và Việt Nam là một trong những nước doanh nghiệp Nhật hướng đến. Nhưng thông tin hạn chế nhập khẩu máy cũ từ Trung Quốc này đã làm cho một số doanh nghiệp Nhật đang có nhà máy ở Trung Quốc chuyển hướng đầu tư sang nước khác thay vì Việt Nam.

Vấn đề tăng lương cũng đang là nỗi lo của doanh nghiệp Nhật. Cụ thể theo JBAH, sắp tới, nếu lương nhân công tiếp tục tăng đột biến thì việc duy trì hoạt động doanh nghiệp tại Việt Nam trở nên khó khăn. Do đó, JBAH kiến nghị cần thận trọng trong việc sửa đổi lương tối thiểu vì kế hoạch tính toán sản xuất kinh doanh của họ dựa trên tiền lương hiện hữu của người lao động, và phải xét đến tính cạnh tranh quốc tế. Vì vậy, cần có lộ trình cụ thể trong tăng lương. JABH đề nghị cố định tháng áp dụng sửa đổi tăng lương là tháng 1 hàng năm. Như vậy doanh nghiệp dễ dàng tính toán chi phí, kế hoạch kinh doanh. Đồng thời, JBAH cũng đề nghị Việt Nam cần khống chế chỉ số CPI. Năm 2011, chỉ số CPI tăng cao đã ảnh hưởng lớn đến đời sống người lao động.

Cũng liên quan đến người lao động, theo giới doanh nghiệp Nhật, Luật Lao động quy định giới hạn thời gian làm ngoài giờ trong 1 năm tới đa 200 tiếng là quá ít so với các nước khác như Trung Quốc, Thái Lan… (800 tiếng/năm). “Công nhân muốn tăng thêm một ít thu nhập từ tiền lương, doanh nghiệp cũng muốn đảm bảo số lượng sản xuất. Do đó chúng tôi đề nghị xem xét cho tăng thời gian làm ngoài giờ trong một năm”, JBAH kiến nghị.

Và các kiến nghị khác

Mặc dù những vấn đề của cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản nêu ra không phải là những vấn đề lớn và nó thường diễn ra ở Việt Nam, nhưng theo ông Mitsuhiro Mori, nếu không giải quyết sớm sẽ ảnh hưởng không tốt đến môi trường đầu tư.

Chẳng hạn tình trạng cướp giật trên đường phố. Dù ông Nguyễn Văn Dũng, đại diện Công an TPHCM cho rằng tình hình cướp giật trên địa bàn thành phố năm 2012 giảm nhiều so với những năm trước, nhưng ông Kimio Yamaguchi, Giám đốc Ủy ban Đối thoại của Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại TPHCM, cho rằng cộng đồng người Nhật lại cảm nhận các vụ cướp giật tăng lên hơn so với năm ngoái. Ông kiến nghị TPHCM cần làm sao cải thiện an ninh xã hội để người nước ngoài an tâm hơn và mới dám mạnh dạng tăng cường đầu tư.

Theo ông du khách Nhật tăng cao tại TPHCM nói riêng và Việt Nam nói chung. Tuy nhiên, du khách Nhật đến Việt Nam không đơn thuần là đi du lịch mà thường họ kết hợp giữa khảo sát thị trường để tính đến kế hoạch kinh doanh đầu tư trong tương lai. Do đó những vấn đề cướp giật nêu trên sẽ ảnh hưởng đến quyết định của họ.

Tình trạng hạ tầng giao thông yếu kém dẫn đến tắc nghẽn giao thông, gây cản trở cho việc vận chuyển bằng xe tải. Hơn nữa, cũng có quy định giới hạn thời gian xe tải được phép vào khu vực thành phố, nên việc vận chuyển hàng hóa trở nên khó khăn.

Điện lực là phần cơ sở hạ tầng quan trọng nhất đối với các công ty sản xuất. Hiện tại, điều quan tâm nhất của doanh nghiệp khi đầu tư vào Việt Nam là vấn đề cung cấp điện không ổn định. Đây không phải là vấn đề riêng của TPHCM, mà còn là vấn đề chung của Việt Nam, JBAH cho rằng nếu không giải quyết được vấn đề này thì không thể mong đợi về việc tăng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam trong thời gian tới. JBAH mong muốn Việt Nam nỗ lực xây dựng cơ sở hạ tầng có thể liên tục cung cấp điện ổn định trên toàn quốc.