Không phải bảng lương hay mức thu nhập, điều khiến nhiều người dừng lại đọc hết câu chuyện của một bà mẹ đơn thân ở Hà Nội lại là nỗi trăn trở phía sau những con số.
THẤY MÌNH TỤT LẠI PHÍA SAU
Thu nhập đủ để mỗi tháng tiết kiệm hơn 10 triệu đồng, có sẵn 400 triệu đồng tích lũy, nhưng người phụ nữ vẫn không ngừng tự hỏi liệu mình có đang thua kém bạn bè cùng trang lứa vì đến nay vẫn phải thuê nhà.
“Em là mẹ đơn thân 37 tuổi nuôi 2 con ở Hà Nội, vẫn đi thuê nhà. Dưới đây là thu chi một tháng của mẹ con em, các bác xem vén đã khéo chưa ạ?
Em có một khoản tiết kiệm 400 triệu đồng và bố mẹ ở quê cho đất, mỗi tháng em để ra được khoảng 11 triệu đồng. Em xác định đi thuê nhà ở Hà Nội thôi, sau này về già, các con trưởng thành em sẽ về quê xây một căn nhà nhỏ để ở, còn tiền tiết kiệm cho các con.
Vẫn tự an ủi mình phải tập hài lòng với những gì đang có nhưng sao nhiều khi em thấy mình thất bại, kém cỏi quá, tuổi này người ta có nhà, xe đầy đủ hết rồi còn mình thì ở nhà thuê đến cuối đời”.
Theo bảng chi tiêu, gia đình có tổng thu nhập khoảng 43 triệu đồng/tháng. Trong đó, chi phí thuê nhà, điện và nước là 7,5 triệu đồng. Con lớn 10 tuổi học trường công kết hợp học thêm hết khoảng 5 triệu đồng, trong khi bé nhỏ 2 tuổi học mầm non tư thục cũng cần khoảng 5 triệu đồng.
Chi phí ăn uống bao gồm bữa tối và bữa sáng đơn giản rơi vào khoảng 6 triệu đồng. Các khoản xăng xe và điện thoại 1 triệu đồng. Riêng bỉm, sữa và đồ ăn vặt cho bé chiếm khoảng 3 triệu đồng/tháng. Ngoài ra, gia đình dành 4 triệu đồng cho các khoản phát sinh, mua sắm lặt vặt và những buổi đi chơi cuối tuần.
Tổng chi tiêu hàng tháng là 31,5 triệu đồng. Sau khi trừ toàn bộ các khoản chi, gia đình vẫn có thể tiết kiệm được 11,5 triệu đồng/tháng.
Bảng chi tiêu của gia đình
Dưới phần bình luận, có ý kiến cho rằng điều quan trọng không nằm ở việc so sánh mình với người khác mà là biết điều chỉnh mức sống phù hợp với thu nhập.
“Mình cũng mẹ đơn thân nuôi bé 2 tuổi . Mình làm online tháng 12 – 15 triệu đồng, thêm 4 triệu đồng trợ cấp, tổng 16 – 19 triệu đồng. Mình cho con học tháng có 2 triệu đồng, ở nhà ông bà. Chi tiêu hàng tháng hai mẹ con tầm 7 – 8 triệu đồng (chưa tính tiêm vắc-xin), tháng mình vẫn dư 7 - 10 triệu đồng. Mình thấy thu nhập thấp thì mình tự điều chỉnh thôi. Mình chẳng mua sắm mỹ phẩm quần áo gì cho mình cả, chỉ đổ vào con”.
Không ít người nhắc đến một thực tế ít được nhìn thấy rằng không phải ai sở hữu nhà cửa, xe cộ cũng có cuộc sống dư dả.
“Chị vẫn để ra tiết kiệm như vậy là giỏi lắm rồi. Nhiều người nhà cao cửa rộng, xe sang nhưng áp lực trả lãi ngân hàng mà chị đâu biết đâu ạ. Biết đủ là hạnh phúc, con cái khoẻ mạnh, không nợ nần, có sức khoẻ, có công việc là hạnh phúc rồi chị”.
Nhiều phụ huynh nhận định mức chi tiêu của người mẹ là khá tiết kiệm trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và học hành ngày càng tăng. Với họ, giai đoạn nuôi con nhỏ vốn rất khó tích lũy, nên chấp nhận hy sinh hiện tại để con có điều kiện tốt hơn cũng là lựa chọn phổ biến.
“Ở Hà Nội thế là chi tiêu giỏi rồi. Bạn nuôi 2 đứa nhà bạn chục triệu một tháng bằng tôi nuôi 1 đứa học cấp 2. Có tháng nếu con ốm đau còn mười mấy triệu. Nên xác định nuôi con không để ra được nhiều đâu. Chấp nhận hy sinh đời mình củng cố đời con thôi. Tôi cũng 1 mẹ 1 con đây. May có mỗi đứa.
Già về quê đi bạn, bố mẹ mình có nhà Hà Nội cho mà mình xác định già về quê ở (đã xây nhà ở quê). Nhà Hà Nội mình xác định sau cho thuê. Bạn tiết kiệm thì xây cái nhà nhỏ ở quê. Bọn mình lo cho con xong, về quê ở là thoải mái. Không nặng gánh nhà chồng đã là một phúc đức lớn rồi”.
Dẫu vậy, vẫn có những ý kiến cho rằng người mẹ còn có thể tối ưu thêm một số khoản chi, đặc biệt là chi phí nhà ở.
“Thu nhập của em mà bằng một nửa của chị là em cũng hạnh phúc rồi. Nếu là em thì chắc em vén thêm được xíu nữa ấy (nhất là khoản thuê nhà) và cố gắng để mua nhà, giờ trả góp được mà, vì em luôn muốn có nơi ăn chốn ở đàng hoàng cho con đi học. Nói chung là chị giỏi quá”.
Một số người cũng góp ý nên cân nhắc lại lựa chọn trường học và các khoản chi lặt vặt.
“Học trường công mà chi phí khác cũng đắt quá bạn nhỉ. Theo mình, bé nhỏ bạn cứ cho học công để đỡ thêm khoản chi phí. Cùng với khoản chi tiêu lặt vặt có thể tiết kiệm lại một chút. Như vậy bạn sẽ có thêm khoản tiết kiệm khoảng 5 triệu đồng nữa”.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, có ý kiến cho rằng bài toán tài chính không chỉ nằm ở hiện tại mà còn ở chặng đường dài phía trước. Khi tuổi tác tăng lên, thu nhập có thể giảm trong khi chi phí nuôi con ngày càng lớn.
“Mọi người cứ khen nhưng không ai bảo bạn ấy phải vén thêm thế nào, trong khi chỉ có một mình bạn ấy nuôi 2 con. Mình chỉ đặt câu hỏi nếu vài năm nữa bạn qua tuổi 40 và đến 50 tuổi, tức là 13 năm nữa, thu nhập không tăng mà giảm thì liệu 400 triệu đồng tiêu như này thì trong bao lâu?
Khoản tiết kiệm này cũng không đủ để xây được nhà đâu, tích lũy 5 năm nữa cũng chưa đến 1 tỷ đồng. Con thì ngày càng lớn sẽ chi tiêu nhiều hơn và cuộc sống thì có muôn vàn thứ phát sinh cần đến một khoản lớn.
Mọi thứ bạn phải tự cân đối lại thôi, con mình 2 tuổi học tư cũng chỉ 3 triệu đồng, còn sắp tới cho đi học công. Vấn đề là lựa theo hoàn cảnh của mình để vì mục tiêu lớn hơn thôi. Mọi người không sống thay được cho bạn đâu”.
BÀI TOÁN TÀI CHÍNH DÀI HẠN CHO CHA MẸ ĐƠN THÂN
Việc lập kế hoạch tài chính đối với người nuôi con bằng một nguồn thu nhập duy nhất không chỉ dừng ở mục tiêu tiết kiệm được bao nhiêu tiền mỗi tháng mà cần hướng đến khả năng duy trì sự ổn định tài chính trong nhiều năm.
Điều này đòi hỏi phải xác định rõ các mục tiêu ngắn hạn, trung hạn và dài hạn, đồng thời phân bổ nguồn lực cho từng mục tiêu thay vì chỉ tích lũy vào một khoản tiền chung.
Một kế hoạch tài chính hiệu quả thường bao gồm quỹ dự phòng khẩn cấp, quỹ giáo dục cho con, kế hoạch nhà ở, quỹ hưu trí và các khoản đầu tư dài hạn. Việc tách biệt từng mục tiêu giúp hạn chế tình trạng phải sử dụng khoản tiền dành cho tương lai để giải quyết những chi phí phát sinh trước mắt.
Trong đó, quỹ dự phòng luôn là nền tảng của mọi kế hoạch tài chính, đặc biệt đối với những gia đình chỉ có một người tạo thu nhập. Quỹ khẩn cấp nên tương đương từ 3 - 6 tháng chi phí sinh hoạt thiết yếu, thậm chí có thể cao hơn đối với người lao động tự do hoặc người không có nguồn hỗ trợ tài chính khác. Khoản tiền này cần được gửi ở các kênh có tính thanh khoản cao để có thể sử dụng ngay khi xảy ra mất việc, bệnh tật hoặc những biến cố bất ngờ.
Bên cạnh việc tích lũy cho con, nhiều cha mẹ đơn thân thường có xu hướng dồn toàn bộ nguồn lực cho con cái mà bỏ quên kế hoạch tài chính của chính mình. Việc chuẩn bị cho tuổi nghỉ hưu cần được thực hiện song song với việc nuôi dạy con bởi khi khả năng lao động suy giảm, nguồn thu nhập cũng có thể giảm theo.
Việc chuẩn bị cho tuổi nghỉ hưu cần được thực hiện song song với việc nuôi dạy con
Trong khi con cái vẫn có nhiều cơ hội tiếp cận học bổng, vay học tập hoặc tự tạo thu nhập khi trưởng thành, thì không có hình thức vay nào để trang trải cho tuổi già. Chính vì vậy, kế hoạch tài chính dài hạn cần đảm bảo cân bằng giữa việc đầu tư cho con và duy trì sự độc lập tài chính của cha mẹ trong tương lai.
Đối với mục tiêu sở hữu nhà, đây là quyết định cần được cân nhắc dựa trên tổng thể sức khỏe tài chính thay vì áp lực phải có nhà ở một độ tuổi nhất định. Nếu khoản vay mua nhà khiến phần lớn thu nhập hàng tháng phải dành để trả nợ, làm suy giảm khả năng tích lũy cho quỹ khẩn cấp, giáo dục con hoặc nghỉ hưu thì việc tiếp tục thuê nhà trong một giai đoạn nhất định vẫn có thể là lựa chọn hợp lý.
Mục tiêu quan trọng không phải là sở hữu tài sản càng sớm càng tốt mà là duy trì được dòng tiền ổn định và khả năng ứng phó với những biến động trong tương lai.
Bên cạnh đó, kế hoạch tài chính nên được rà soát định kỳ thay vì xây dựng một lần rồi giữ nguyên trong nhiều năm. Khi con lớn hơn, học phí tăng, thu nhập thay đổi hoặc xuất hiện những mục tiêu mới, việc điều chỉnh ngân sách và tỷ lệ tiết kiệm sẽ giúp duy trì sự cân bằng giữa nhu cầu hiện tại và mục tiêu dài hạn.
Đây cũng là cách để giảm áp lực tâm lý từ việc so sánh với người khác bởi thước đo của một kế hoạch tài chính hiệu quả không chỉ nằm ở việc sở hữu nhà hay xe, mà ở khả năng bảo đảm cuộc sống ổn định và bền vững cho cả gia đình trong nhiều giai đoạn khác nhau.
