Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng kinh tế, yêu cầu đặt ra không chỉ là ban hành đúng chính sách, mà còn là làm sao để các chính sách ấy thực sự đi vào đời sống sản xuất, kinh doanh. PGS.TS Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá về vai trò của báo chí kinh tế chuyên sâu trong vai trò kết nối ngày càng rõ nét giữa ba trụ cột: Nhà nước - Nhà nghiên cứu - Nhà kinh doanh.
Thưa PGS.TS, từ góc nhìn của một nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách, ông đánh giá như thế nào về vai trò của báo chí kinh tế trong việc đưa các chủ trương, chính sách khoa học - công nghệ của Nhà nước đến với doanh nghiệp?
Khoa học - công nghệ và chuyển đổi số là những lĩnh vực có hàm lượng tri thức cao, gắn với nhiều khái niệm, thuật ngữ và mô hình triển khai phức tạp. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, luôn phải đối mặt với áp lực về thị trường, dòng tiền, nhân lực, nên rất khó có điều kiện tiếp cận trực tiếp các văn bản chính sách một cách đầy đủ, sâu sắc.
Chính vì vậy, báo chí kinh tế giữ vai trò hết sức quan trọng như một “bộ lọc” và “bộ chuyển ngữ” của chính sách. Thông qua báo chí, các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được diễn giải lại theo ngôn ngữ gần với doanh nghiệp hơn, gắn với bối cảnh thực tiễn và những vấn đề mà doanh nghiệp đang quan tâm. Nếu làm tốt vai trò này, báo chí không chỉ giúp doanh nghiệp hiểu chính sách, mà còn giúp chính sách được triển khai đúng hướng và hiệu quả hơn.
Ở khía cạnh này, tôi đánh giá cao những cơ quan báo chí kinh tế chuyên sâu như Tạp chí Thương Gia, bởi tạp chí không chỉ đưa tin về chính sách, mà còn phân tích, bình luận, chỉ ra cơ hội và thách thức, giúp doanh nghiệp có thêm căn cứ để ra quyết định đầu tư, đổi mới công nghệ hay điều chỉnh chiến lược phát triển.
Điều gì tạo nên sự khác biệt của Tạp chí Thương Gia trong việc truyền tải các nội dung về khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, thưa ông?
Theo quan sát của tôi, điểm khác biệt lớn của Thương Gia nằm ở cách tiếp cận nội dung. Thay vì chỉ dừng lại ở việc phản ánh thông tin sự kiện hay trích dẫn văn bản chính sách, tạp chí có xu hướng đi sâu vào bản chất vấn đề, đặt chính sách trong mối liên hệ với hoạt động sản xuất - kinh doanh cụ thể của doanh nghiệp.
Các bài viết về khoa học - công nghệ trên Thương Gia thường không tách rời câu chuyện doanh nghiệp. Chính sách được nhìn nhận không phải như một mệnh lệnh hành chính, mà như một công cụ hỗ trợ, một “đòn bẩy” để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh. Điều này giúp doanh nghiệp tiếp cận chính sách với tâm thế chủ động hơn, coi khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo là nhu cầu nội tại, chứ không phải là yêu cầu mang tính hình thức.
Bên cạnh đó, Thương Gia cũng chú trọng phản ánh những mô hình, những kinh nghiệm triển khai khoa học - công nghệ trong thực tiễn. Những câu chuyện thành công, thậm chí cả những vướng mắc, thất bại được phân tích một cách thẳng thắn, có tính tham khảo cao. Đây là yếu tố rất quan trọng, bởi doanh nghiệp học hỏi lẫn nhau chủ yếu thông qua những trải nghiệm thực tế như vậy.
Ông nhiều lần nhấn mạnh vai trò kết nối giữa Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà kinh doanh. Trong mối quan hệ ba bên này, ông nhìn nhận vai trò của Thương Gia như thế nào?
Ở đây, tôi cho rằng báo chí kinh tế, đặc biệt là Tạp chí Thương Gia, đang đóng vai trò như một “mạch dẫn tri thức”. Thông qua các tuyến bài, các chuyên đề, Thương Gia giúp nhà khoa học hiểu rõ hơn những bài toán thực tiễn của doanh nghiệp; đồng thời giúp doanh nghiệp tiếp cận được tư duy nghiên cứu, xu hướng công nghệ và các kết quả khoa học mới.
Không chỉ dừng lại ở việc kết nối thông tin, Thương Gia còn góp phần kết nối về tư duy. Khi doanh nghiệp hiểu rằng khoa học - công nghệ không phải là điều gì đó xa vời, mà là công cụ trực tiếp giúp nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh, thì khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng sẽ được rút ngắn đáng kể.
Qua các chương trình tọa đàm, hội thảo do VACOD và HBA tổ chức trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, ông đánh giá thế nào về vai trò đồng hành của Tạp chí Thương Gia?
Tôi đánh giá rất cao sự tham gia của Tạp chí Thương Gia trong các hoạt động tọa đàm, hội thảo khoa học - công nghệ do hai hiệp hội VACOD và HBA tổ chức. Điểm đáng ghi nhận là Thương Gia không chỉ tham dự với tư cách một đơn vị truyền thông, mà thực sự nhập cuộc vào nội dung chuyên môn của chương trình.
Các bài viết sau hội thảo thường được Thương Gia khai thác theo hướng chuyên sâu, phản ánh đa chiều các quan điểm của nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp. Điều này giúp những nội dung thảo luận không bị “trôi đi” sau sự kiện, mà tiếp tục được lan tỏa, phân tích và thảo luận rộng rãi trong cộng đồng doanh nghiệp.
Đặc biệt, thông qua báo chí, các doanh nghiệp có thể “đặt đề bài” cụ thể hơn cho các nhà nghiên cứu: họ cần công nghệ gì, vướng mắc ở đâu, mong muốn giải pháp ra sao. Ngược lại, các nhà khoa học cũng có cơ hội giới thiệu những kết quả nghiên cứu, những giải pháp công nghệ đã sẵn sàng ứng dụng. Đây chính là cách để khoa học - công nghệ đi vào thực tiễn, thay vì chỉ dừng lại ở các báo cáo hay đề tài nghiên cứu.
Nhân dịp Tạp chí Thương Gia tròn 15 năm tuổi, ông có kỳ vọng và thông điệp gì gửi tới Tạp chí trong chặng đường phát triển sắp tới?
15 năm là một cột mốc đáng trân trọng, phản ánh sự bền bỉ và bản lĩnh của một tạp chí kinh tế chuyên sâu trong bối cảnh truyền thông có nhiều biến động. Trong giai đoạn tới, khi đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới với trọng tâm là khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tôi kỳ vọng Tạp chí Thương Gia sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là cầu nối tin cậy giữa chính sách và thực tiễn.
Chúc Tạp chí Thương Gia cùng đội ngũ những người làm báo luôn giữ được tinh thần đổi mới, bản lĩnh nghề nghiệp và khát vọng cống hiến, sẵn sàng cho một chặng đường phát triển mới cùng những chuyển động lớn của đất nước trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và kinh tế.
Xin cảm ơn ông!
