Làn sóng vốn Hàn đang tăng lên

Chiều hướng DN Hàn Quốc vào VN tiếp tục tăng tốc cả về số và lượng.

Năm 2013, với 4,293 tỉ USD, Hàn Quốc xếp thứ ba trong 54 quốc gia đầu tư FDI vào VN, chỉ sau Nhật và Singapore. Tăng trưởng FDI của Hàn Quốc tại VN theo đó đạt 264,4% so với năm 2012. Đây là con số chưa tính giá trị vốn mà các DN Hàn đầu tư vào ta thông qua nước thứ 3. Trong khi đó, chỉ với 2 dự án trị giá khoảng 3,2 tỉ USD của Tập đoàn Samsung Hàn Quốc chi nhánh Singapore tiến hành đầu tư tại tỉnh Thái Nguyên, thì tổng số vốn đầu tư FDI của Hàn Quốc vào VN đã tăng vọt lên hơn 7 tỷ USD – hơn “người dẫn đầu” Nhật Bản trên 1,5 tỉ USD (năm 2013 - Nhật Bản đầu tư FDI vào VN 5,75 tỉ USD).

Bên cạnh 2 dự án đầu tư mới vốn khủng của Tập đoàn Samsung thì Samsung Electronic VN, có mặt ở nước ta từ năm 2008 cũng đã chính thức tăng vốn thêm 1 tỉ USD, gia tăng giá trị đầu tư của Tổ hợp Công nghệ Samsung Complex tại Bắc Ninh, hình thành thế đứng hai chân với các “cứ điểm” Bắc Ninh – Thái Nguyên. Ngoài Samsung, một gã khổng lồ trong ngành công nghiệp điện tử Hàn Quốc khác là Tập đoàn LG cũng đã kí thỏa thuận đầu tư để xây dựng nhà máy sản xuất, lắp rắp các sản phẩm điện tử và điện tử công nghệ cao tại KCN Tràng Duệ (KKT Đình Vũ - Cát Hải), Hải Phòng năm 2013. Mặc dù vốn đầu tư 1,5 tỉ USD mãi đến mới đây, bước sang năm 2014 mới thực sự được khơi dòng chính thức, nhưng dự án này đang hứa hẹn sẽ sớm nhanh chóng đi vào hoạt động năm 2015, tập trung ngành hàng sản xuất điện thoại di động tại VN. Cùng với đó, De-Han, một tập đoàn khác của Hàn Quốc đang hứa hẹn sẽ có dự án tỉ đô tại Vĩnh Phúc ngay trong đầu năm nay.

Tại VN, trước LG, đã có hai đại gia khác là Samsung và Nokia đã xây dựng nhà máy sản xuất điện thoại di động. Đây không phải là sự tình cờ bởi theo Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), đến năm 2015, cơ bản các mặt hàng sẽ được xóa bỏ thuế quan trong khuôn khổ này và 7% tổng số dòng thuế được linh hoạt đến năm 2018. Mặc dù điện thoại di động và một số các danh mục linh phụ kiện hiện chưa hoàn toàn thoát thuế xuống 0%, nhưng điều kiện dỡ bỏ các hàng rào thuế quan để hội nhập phẳng đang rất gần đối với ngành hàng điện tử. Một cuộc đua hấp dẫn giữa các đại gia lớn quốc tế trong ngành hàng điện thoại di động sẽ được thổi bùng ngay trên thị trường 90 triệu dân Việt đồng thời hứa hẹn đốt nóng thị trường khu vực 600 triệu dân Asean, cũng là nơi được ví như công xưởng của thế giới về ngành công nghiệp điện tử tiêu dùng - theo nhận định ông Ponciano S Intal Jr - đại diện Viện Nghiên cứu kinh tế ASEAN và Đông Á.

Những dự án đầu tư khủng vào lĩnh vực công nghệ điện tử nói riêng của các DN Hàn Quốc mới chỉ là một trong những lát cắt của bức tranh FDI đang ngày càng đậm các nét vẽ tỉ đô. Bên cạnh Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga, Mỹ… cũng là những quốc gia đã và đang có các dự án lớn mà cá biệt trong đó, có dự án tương lai đang dự kiến vốn đầu tư lên khoảng 20 tỉ đô -  xấp xỉ tương đương bằng vốn đăng kí FDI cả năm của VN năm qua. Vì lẽ đó, sự sụt giảm của dòng vốn FDI 2 tháng vừa qua chưa phải là tín hiệu cho thấy VN đang mất dần sức hấp dẫn trên bản đồ đầu tư thế giới.

Nói một cách khác, khoan nói về mặt trái của tấm huy chương FDI, nhìn trong chiều dài của cả năm 2012 - 2013 và những chuyển động trên bản đồ đầu tư quốc tế, sự tăng tốc cả về số lượng, giá trị các dự án đầu tư tiếp tục kéo dài cho thấy làn sóng đầu tư thứ ba đã thực sự đổ bộ vào nước ta. VN cũng đang có những nỗ lực để thu hút và tiếp sức FDI theo định hướng mới: Coi trọng hơn chất lượng và hiệu quả vốn FDI, sửa đổi cơ bản ưu tiên ngành, lãnh thổ và chính sách ưu đãi để khu vực FDI đóng góp tốt hơn vào việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế với tốc độ hợp lý, bảo đảm tính bền vững và xây dựng nền kinh tế xanh.

Theo GS,TSKH Nguyễn Mại - Chủ tịch Hiệp hội DN đầu tư nước ngoài, phân cấp quản lí đối với FDI là một trong những “hạng mục” cần có sự định hướng mới, đổi mới từ tâm lí, tư duy để phát huy được tính sáng tạo của địa phương, bảo đảm tính thống nhất luật pháp, nâng cao hiệu năng quản lý nhà nước. Thực tế, bản thân nhiều địa phương thu hút được FDI mạnh mẽ trong thời gian qua và hiện nay cũng đã và đang có những nỗ lực cải tiến, đổi mới để tâm lí, tư duy thu hút vốn FDI. Theo đó, việc thu hút FDI không chạy đua thành tích nhiều, mạnh về số lượng mà nhắm đến kinh tế địa phương “có tiếng” nhưng cũng phải “được miếng”.

Điển hình ngay tại Thái Nguyên, nơi đã thu hút vốn đầu tư lớn của Samsung, ngoài vị trí “địa lợi” tự nhiên đang có, đây cũng là một trong những tỉnh đã có những bước lột xác ngoạn mục trong cải thiện “Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh” - PCI. Năm 2012, PCI của Thái Nguyên tăng 40 bậc so với năm 2011. Năm 2013, Thái Nguyên đứng đầu cả nước về thu hút vốn FDI với hơn 3,4 tỉ USD, đứng thứ 17 cả nước về tổng số vốn đăng ký đối với các dự án FDI còn hiệu lực và đặc biệt cũng đứng đầu danh sách giải ngân vốn FDI của 54 tỉnh thành. Theo ông Dương Ngọc Long - Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên, để đạt được điều đó, Thái Nguyên đã thực hiện đột phá chiến lược 3 lĩnh vực cải cách hành chính, thu hút đầu tư và phát triển nguồn nhân lực. Đây là ba lĩnh vực không thể một sớm một chiều cải thiện, càng không thể không đầu tư “tay không” mà mong đột phá thành công.

Một tỉnh thành khác, Ninh Thuận, đã mạnh dạn công bố con số đầu tư 3 triệu USD để mời tư vấn ngoại tư vấn phát triển kinh tế trong vùng, cải thiện PCI nhằm thu hút đầu tư. Là một địa phương “tiềm năng” đã được nhiều nhà đầu tư ngoại quan tâm đăng kí đầu tư trong giai đoạn sóng FDI thứ hai đổ bộ, Ninh Thuận hiện đang vướng phải tình trạng đình trệ của các dự án hàng trăm tới cả tỷ đô mà các DN đầu tư đã kí kết, nhận giấy chứng nhận đầu tư nhưng chậm trễ triển khai. Đặc biệt, thất bại của dự án Khu liên hiệp thép Cà Ná trị giá 9,8 tỉ USD tại Ninh Thuận không chỉ là một thất bại của chính DN đầu tư mà còn là thất bại của những nhà quản lí.

Với 3 triệu đô ban đầu chi ra cho tư vấn, Ninh Thuận liệu có chứng tỏ được khả năng cải thiện PCI và hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế tỉnh, xứng đáng điểm đến của dự án điện Hạt nhân Quốc gia?

Trở lại với “lát cắt” FDI từ xứ sở Kim chi, ông Kim Jung In - Chủ tịch Phòng Thương mại Hàn Quốc tại VN nói rằng VN đang có những giải pháp, hoạt động mở rộng đầu tư, khuyến khích các DN có vốn FDI tăng đầu tư, thu hút một làn sóng đầu tư FDI mới vào VN (trong đó có những nhà đầu tư Hàn Quốc thế hệ thứ ba đang đầu tư vào các ngành chế biến, sản xuất, công nghệ cao, du lịch…), tiềm năng dài hạn của VN đã được nhìn thấy, nhưng vẫn còn đó một số vấn đề tồn đọng đối với cộng đồng DN Hàn Quốc nói riêng và DN nước ngoài nói chung. Thuế, nhân sự lao động và đặc biệt sự chậm trễ trong quá trình phê duyệt đối với những dự án, chính sách quan trọng… đã gây thiệt hại lớn cho các DN. Dẫn ra ví dụ một DN Hàn Quốc được cấp giấy Chứng nhận Đầu tư năm 2007 để xây dựng một Khu công nghiệp lớn, dự án này có khả năng thu hút hàng trăm triệu đôla đầu tư nước ngoài và tạo ra hàng trăm nghìn việc làm mới cho VN nhưng đến nay đã 6 năm trôi qua n dự án trên vẫn chưa triển khai được do quá trình thẩm định kéo dài một cách bất hợp lý của các cơ quan có thẩm quyền mà nguyên nhân là những thay đổi, trì hoãn trong chính sách, ông Kim Jung In nói: “Đẩy nhanh quá trình phê duyệt sẽ không chỉ có lợi cho nhà đầu tư nước ngoài mà cả các DN trong nước”!.

Hẳn đây cũng là phát biểu chân tình “mở hộ lòng” cho các DN ngoài Hàn Quốc lẫn các DN nội địa đang gặp vướng mắc và không ngừng chờ đợi những nỗ lực cải cách để tiếp sức cho cộng đồng DN. Trong những điều được chờ đợi đó, có cả sự chờ đợi nỗ lực nâng cấp năng lực lựa chọn dòng vốn và nhà đầu tư FDI, bao gồm những dòng vốn quan trọng, những nhà đầu tư tỉ đô và cả những nhà đầu tư vệ tinh, các DNNVV.

25 năm, VN đủ nhiều kinh nghiệm trên chặng đường thu hút vốn đầu tư để tránh bệnh tìm kiếm huy chương FDI bằng mọi giá?