Kinh tế vĩ mô, chưa hết thời gian khó

Tuy nhiên, các chỉ báo kinh tế mới đây cho thấy, những khó khăn của các DN và cả nền kinh tế vẫn đang hiện hữu và có những biểu hiện trầm trọng hơn.

Sản xuất tiếp tục đình trệ

Hàng tồn kho tăng. Đó là nỗi ám ảnh của hàng loạt DN trong giai đoạn suy thoái. Không đầu ra, thì tất cả những nỗ lực từ tiết giảm chi phí sản xuất, tăng cường công tác marketing…, cũng không còn mấy ý nghĩa. Trong khi đó, những chi phí cố định vẫn phải trả, chi phí lãi vay cho hàng tồn kho vẫn phát sinh. Thua lỗ của DN vì thế càng nhiều.

Báo cáo Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) trong lĩnh vực sản xuất của Việt Nam tháng 7/2012 do Ngân hàng HSBC thực hiện thêm một lần nữa vẽ ra bức tranh không sáng màu. Theo dữ liệu tổng hợp của HSBC, tháng 7/2012, PMI giảm về mức 43,6 điểm, so với mức 46,6 điểm hồi tháng 6.

Dữ liệu thu thập từ 400 nhà quản trị mua hàng ở các DN sản xuất tại Việt Nam mà HSBC thu thập cho thấy, sản lượng sản xuất trong tháng 7 của các DN, sau khi đã điều chỉnh yếu tố mùa vụ, sụt giảm mạnh so với các tháng trước đó, lùi xa khỏi mốc 50 điểm (50 điểm là mốc mà khối lượng sản xuất không thay đổi so với kỳ trước, chỉ số càng thấp hơn mức này thể hiện mức độ sụt giảm sản lượng sản xuất càng lớn).

Số lượng đơn đặt hàng mới (cả cho trong nước và xuất khẩu) cũng sụt giảm mạnh tháng thứ 3 liên tiếp. Đặc biệt, chỉ số số lượng mặt hàng mua của tháng 7 giảm về mức xấp xỉ 38 điểm, trong khi tháng 6 là xấp xỉ 43 điểm.

Những kết quả khảo sát rút ra từ 400 DN mẫu được HSBC lựa chọn có thể không phải là đại diện chung cho gần 470.000 DN đang hoạt động trên cả nước. Tuy nhiên, đây là thực trạng của hầu hết DN lớn trong các ngành, lĩnh vực sản xuất đã được lựa chọn nghiên cứu mẫu trên cơ sở đại diện ngành, mức độ đóng góp vào GDP. Do đó, bức tranh mà HSBC thông qua chỉ số PMI vẽ ra cho thấy triển vọng sản xuất - kinh doanh kém sáng sủa, ít nhất là trong một vài tháng tới.

Đáng chú ý, theo báo cáo của HSBC, tổng giá trị hàng tồn kho của các DN có dấu hiệu giảm nhẹ. Tuy nhiên, mức sụt giảm này chủ yếu đến từ việc các DN đã hạn chế sản xuất, mua nguyên vật liệu đầu vào và bán hàng ra bằng mọi giá từ hồi tháng 5 đến nay. Điều này cũng đồng nghĩa với việc bản thân các DN giảm đi sự kỳ vọng về khả năng phục hồi sức mua hàng hóa.

Cầu tiêu dùng yếu

Tháng 7/2012, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tiếp tục tăng trưởng âm, giảm 0,29% so với tháng trước (tháng 6/2012, CPI giảm 0,26%). Ngoài yếu tố mùa vụ, như lý giải của cơ quan quản lý nhà nước, thì sức mua sụt giảm là yếu tố quyết định. Báo cáo của HSBC cho thấy, trong tháng 7, chỉ số giá bán tiếp tục sụt giảm, do các DN tìm cách giảm hàng tồn kho, nhưng sức mua vẫn yếu.

Ngoại trừ một số ít đơn vị vẫn kinh doanh tốt như nhóm DN ngành dược, nông nghiệp, than, dịch vụ ăn uống…, thì tình trạng cắt giảm lương nhân viên diễn ra phổ biến. Đặc biệt là ở nhóm DN bất động sản, xây dựng và vật liệu xây dựng.

Do đó, lãi suất ngân hàng giảm mạnh được coi là một nhân tố quan trọng giúp hạ CPI, vốn tăng cao trong năm 2011, nhưng khi thu nhập của người dân sụt giảm, thì CPI ít có cửa để tăng, nghĩa là cầu tiêu dùng vẫn yếu.

Tăng trưởng GDP khó khăn

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, 6 tháng đầu năm, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam tăng 4,38% so với cùng kỳ năm 2011. Số liệu tăng trưởng GDP tháng 7 vẫn chưa được công bố, khá chậm so với lịch trình công bố đã diễn ra nhiều năm trước đó. Chưa biết tăng trưởng GDP cả nước tính đến tháng 7 là bao nhiêu, nhưng với tình trạng sụt giảm mạnh mức mua nguyên liệu sản xuất đầu vào như trên, thì trong một vài tháng tới, tăng trưởng GDP khó có cơ đột phá để đạt kế hoạch năm từ 6 - 6,5%.

Thêm vào đó, mức độ sụt giảm tín dụng trong tháng 7 cũng là tín hiệu quan trọng phản ánh tình trạng tiêu cực về khả năng phục hồi sản xuất của các DN.

Tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 7, Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam cho biết, tăng trưởng tín dụng VND 7 tháng đầu năm đạt 0,93%, tính cả những khoản cấp vốn mua giấy tờ có giá như trái phiếu DN. Tuy nhiên, số liệu báo cáo của Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia lại cho thấy, tính đến ngày 12/6/2012, tăng trưởng tín dụng là 0,17% so với đầu năm. Tính đến hết tháng 7, tỷ lệ này sụt giảm 0,1%. Điều này có nghĩa là, bản thân các DN, sau khi tăng vay nợ các giai đoạn tháng 4, 5, 6 đã trở lại hoạt động co cụm hơn trong tháng 7.

Trao đổi với ĐTCK, lãnh đạo một DN ngành may mặc đang niêm yết cho biết, 6 tháng trước, công ty không thể tìm được nguồn huy động vốn giá thấp. Nay ngân hàng mời chào vay vốn thì công ty lại không dám vay, vì không biết vay để làm gì! Thêm vào đó, việc sụt giảm mạnh giá bán hàng đầu ra để tăng khả năng cạnh tranh, giải phóng hàng tồn kho khiến DN không chịu được mức chi phí vốn vẫn còn ở mức cao như hiện tại.

Đặc thù nền kinh tế Việt Nam là tăng trưởng phụ thuộc khá nhiều vào vốn vay, nên khi tín dụng gần như không tăng trưởng, thì khả năng phục hồi của nền kinh tế sẽ gặp nhiều khó khăn.