Việc Petrolimex tính theo tỷ giá Vietcombank để tính giá cơ sở thay vì tỷ giá liên ngân hàng, Saigonpetro xây dựng mức thù lao cho đại lý, tổng đại lý không có cơ sở và các bất cập trong sử dụng quỹ Bình ổn giá xăng dầu...đều được Kiểm toán Nhà nước đề cập.
Những vấn đề trong hoạt động kinh doanh xăng dầu có diện ảnh hưởng rộng đến sản xuất kinh doanh cũng như đời sống dân sinh.
Theo kết quả kiểm toán các doanh nghiệp nhà nước niên độ 2011 của
Kiểm toán Nhà nước thực hiện năm 2012, cơ quan kiểm toán đánh giá, các
đơn vị kinh doanh xăng dầu chưa tuân thủ đầy đủ các quy định về quản lý
kinh doanh xăng dầu.
Cụ thể, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) áp dụng tỷ giá của
Vietcombank để tính giá cơ sở, không sử dụng “tỷ giá bán bình quân của
các ngân hàng thương mại mà thương nhân đầu mối giao dịch” theo quy định
tại Nghị định 84 ngày 15/10/2009 về kinh doanh xăng dầu.
Hiện tượng này cũng đã được các chuyên gia chỉ ra khá gay gắt trước đó. Trao đổi với PV Dân trí,
chuyên gia kinh tế, PGS.TS Ngô Trí Long nói, việc sử dụng tỷ giá khác
nhau sẽ ảnh hưởng rất lớn đến giá bán đến người tiêu dùng, “chỉ cần
chênh vài trăm đồng mỗi đơn vị thì con số tổng thể đã thay đổi rất
nhiều”.
Dự thảo sửa đổi Nghị định 84 cũng đã quy định rõ hơn vấn đề này, tỷ
giá ngoại tệ để tính giá cơ sở xăng dầu là tỷ giá bình quân liên ngân
hàng.
Ông Tạ Văn Thắng (Viện Kinh tế Tài chính) coi việc Petrolimex không
áp dụng đúng Nghị định 84, tính theo tỷ giá của Vietcombank làm chênh
lệch mức giá lên là “không hợp pháp”. Còn chuyên gia Ngô Trí Long bình
luận, đây chính là sự lừa dối nhằm mục đích đưa giá cơ sở lên, luôn luôn
tăng cao.
Trao đổi với PV, Phó Tổng Kiểm toán Lê Minh Khái cho rằng,
Petrolimex và các đầu mối kinh doanh xăng dầu trước hết sẽ phải xem xét
lại để kinh doanh đúng với luật pháp hiện hành, chấp hành đúng Nghị định
84.
Ngoài ra, qua rà soát, Kiểm toán Nhà nước cũng rút ra kết luận, có
một số tổng đại lý, đại lý mua xăng dầu tại nhiều đầu mối nhập khẩu kinh
doanh xăng dầu, vi phạm Nghị định 84.
Hay như Công ty TNHH MTV Dầu khí Tp Hồ Chí Minh (Saigonpetro) xây
dựng mức thù lao cho đại lý, tổng đại lý không có cơ sở, chênh lệch lớn
giữa các giai đoạn, khác biệt giữa các khách hàng và chưa đúng với quy
định chung của công ty.
Chính sách điều hành giá bán xăng dầu, việc quản lý, sử dụng quỹ
bình ổn giá xăng dầu (BOG), theo đánh giá của Kiểm toán Nhà nước, vẫn
còn nhiều bất cập.
Kiểm toán Nhà nước chỉ rõ, giai đoạn kinh doanh lỗ vẫn phải trích
quỹ BOG, nhiều thời điểm quỹ không còn số dư nhưng vẫn phải sử dụng
quỹ.
Việc thay đổi mức trích, chi quỹ BOG không hoàn toàn bám sát sự
biến động giá cả của thị trường nên doanh nghiệp bị động, mất nhiều thời
gian để tính toán số liệu theo từng chu kỳ. Việc cấp hạn mức nhập khẩu
xăng dầu theo năm có thể dẫn tới tình trạng thị trường mất cân đối nguồn
cung trong ngắn hạn.
Tuy cho rằng, việc tồn tại của quỹ BOG xăng dầu trong bối cảnh hiện
nay là cần thiết và là một giải pháp để điều hành, tránh gây tác động
lớn đến an sinh xã hội, song Phó Tổng Kiểm toán Lê Minh Khái cho rằng,
việc quản lý quỹ cần chặt chẽ và cần khắc phục được các bất cập. Đến lúc
mặt hành xăng dầu tiến đến cơ chế thị trường hoàn toàn thì quỹ BOG tự
thân cũng không còn giá trị.