Khi DN “thay máu”

Từng là một nhà mạng được đánh giá là phá vỡ thế độc quyền trong thị trường viễn thông di động Việt Nam khi tiên phong lựa chọn công nghệ CMDA –công nghệ được cho là có nhiều ưu việt hơn so với GS, sau đó còn có EVN Telecom và HT Mobile.

Tuy nhiên, HT Mobile thì chỉ sau một thời gian ngắn đã xin chuyển sang mạng GSM và đổi tên thành Vietnamoblie. Còn lại S-Fone và EVN-Telecom thì cả 2 nhà mạng này đều gặp khó khăn. Cuối năm ngoái, EVN Telecom đã được chuyển về cho Viettel quản lý.

Theo các chuyên gia, trong một thị trường mà cả 3 nhà mạng lớn (Mobifone, Vinaphone và Viettel) đều dùng công nghệ GSM và phần lớn số điện thoại trên thị trường là tương thích với GSM thì có thể thấy đất sống của CDMA là rất hẹp. Hơn nữa, ưu thế của CDMA so với GSM không thể hiện được nhiều, nhất là khi 3G đã phổ biến. Việc đổi máy với người dùng điện thoại CDMA cũng không dễ dàng như máy GSM.

Động lực chính của việc chuyển đổi mô hình hoạt động xuất phát từ bản năng sinh tồn của DN trong hoàn cảnh hiện tại khi các khoản lợi nhuận ngày càng giảm sút, việc huy động vốn mới rất khó khăn và chi phí tăng cao…Và việc S – Fone chuyển đổi mô hình là tất yếu. Tuy nhiên, liệu sự thất bại của S – Fone có phải do nguyên nhân cơ bản được viện dẫn là những hạn chế và sai lầm của mô hình hoạt động theo hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh (BBC).

S-Fone hay Trung tâm điều hành mạng S-Telecom ra đời trước đây theo hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) giữa đối tác Việt Nam là Công ty Cổ phần dịch vụ Bưu chính Viễn thông Sài gòn (SPT) và đối tác Hàn Quốc SLD Telecom. Quy định hiện hành cho phép BCC hoạt động độc lập với cơ quan chủ quản. Và trong gần 10 năm hoạt động, các báo cáo tài chính của BCC này chưa bao giờ được hợp nhất hay tổng hợp vào báo cáo tài chính của SPT.

Suốt một thời gian dài, S-Fone không phải là pháp nhân mà chỉ là một “Trung tâm di động S-Telecom” được thành lập trên cơ sở Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) giữa CTCP dịch vụ Bưu chính Viễn thông Sài Gòn (SPT) và SK Telecom của Hàn Quốc.

Do tình hình kinh doanh không thuận lợi, SK Telecomđã chán nản "bỏ cuộc chơi"; trong suốt một thời gian dài, hai bên đã không đàm phán được về số phận của S-Fone, chính vì vậy mà đã bị tụt lại phía sau so với các nhà mạng khác.

Tổng số vốn của mô hình BCC khoảng 230 triệu USD, trong đó, SK Telecom góp thiết bị còn SPT góp vốn lưu động. Theo BCTC của SPT, đến cuối Q3/2011, SPT đã đầu tư 176 tỉ đồng vào S-Fone.

Do không phải là pháp nhân, S-Fone gặp khó khăn trong hoạt động như không trực tiếp vay vốn ngân hàng; hoạt động bị lệ thuộc nhiều vào SPT.

Hầu hết các mạng di động khác đều được sự hậu thuẫn từ Tập đoàn mẹ có tiềm lực dồi dào. Trong khi đó, tình hình tài chính của SPT không được tốt trong những năm gần đây và phía SK Telecom cũng không mặn mà.

SPT đã lỗ liên tục trong giai đoạn 2008-2010 (kết quả này chưa bao gồm kết quả kinh doanh của S-Fone). Trong 9 tháng đầu năm 2011, công ty tiếp tục lỗ thêm gần 40 tỉ đồng và lỗ lũy kế đến cuối Q3/2011 là 191 tỉ đồng. Vì bản thân hoạt động của SPT còn khó khăn nên công ty không thể đầu tư được nhiều cho S-Fone.

Năm 2011, Saigontel (SGT) và Tập đoàn Đầu tư Sài Gòn (SGI) của ông Đặng Thành Tâm đã rót vốn vào SPT, tuy nhiên, tình hình kinh doanh của SPT có cải thiện hơn không vẫn là ẩn số.

Saigontel và SGI không phải là những người có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ và viễn thông. Tình hình kinh doanh của Saigontel cũng đang gặp khó khăn: năm 2011 chỉ đạt 56 tỉ đồng doanh thu và lỗ hơn 130 tỉ đồng.

Trong khi đó, những mạng viễn thông nhỏ khác đều có cổ đông lớn hậu thuẫn như Vietnamobile có Hutchison Telecom và Công ty điện tử Hà Nội - Hanel; Beeline có VimpelCom.

Câu hỏi được đặt ra giờ đây, kể cả khi S-Fone chuyển sang công nghệ HSPA (3G) như các mạng lớn hiện nay thì có thể “đấu” lại được với Viettel, MobiFone hay VinaPhone? Ngay như Hutchison Telecom - một trong những tập đoàn viễn thông hàng đầu thế giới, với tiềm lực tài chính và công nghệ rất mạnh - đầu tư vào Vietnamobile (trước đó cũng thực hiện chuyển từ công nghệ CDMA sang GSM) mà vẫn còn đang gặp nhiều khó khăn.

Nhưng dầu sao, dù được coi là thất bại, song không thể phủ nhận S-Fone vẫn là thương hiệu viễn thông di động người tiêu dùng Việt khó có thể quên được, với những chương trình khuyến mại lớn chưa từng có trong nhiều năm qua. Đặc biệt, cũng nhờ sự xuất hiện củaS-Fone mà thị trường di động VN xóa bỏ được sự độc quyền, người tiêu dùng được hưởng mức giá dịch vụ viễn thông di động cạnh tranh hơn. Và khi còn dấu ấn, DN vẫn còn kỳ vọng...

TS Mai Liêm Trực - Nguyên Thứ trưởng thường trực Bộ Bưu chính Viễn thông (tiền thân của Bộ Thông tin Truyền thông): Sai lầm là chiến lược đầu tư về vùng phủ sóng Cơ quan quản lý không hạn chế sự phát triển của mạng có yếu tố nước ngoài. Trước S-fone, Việt Nam đã có MobiFone hoạt động theo mô hình tương tự. Trường hợp của S-fone là chiến lược đầu tư về vùng phủ sóng không đúng. Ông Hoàng Ngọc Diệp -Nguyên Tổng giám đốc Qualcomm khu vực Đông Dương: Cái chết do Quản trị “Cái chết” của S-Fone, nếu xảy ra, sẽ không đến từ công nghệ, mà là từ quản trị. Đổ lỗi cho công nghệ thì dễ lắm, nhưng công nghệ không biết nói. Đổ lỗi cho thiết bị cũng vô lý. Indonesia, Ấn Độ, Trung Quốc, nhiều nước châu Phi người ta làm được, vậy tại sao Việt Nam mình không làm được? Hướng đi của S-Fone lúc này không phải đơn giản là sự chuyển đổi về công nghệ, mà phải có đội ngũ lãnh đạo với tầm nhìn và những chiến lược kinh doanh tạo được những sự khác biệt để chiếm lĩnh các thị phần mà các đơn vị cạnh tranh khác chưa chiếm lĩnh. Thứ hai là có nguồn vốn rất mạnh để thực hiện những sự khác biệt đó. Một trong những lối thoát cho S-Fone, theo ông Diệp, là tập trung vào nhu cầu đặc thù của các tổ chức doanh nghiệp, vào nhu cầu kết nối giữa thiết bị đến thiết bị (M2M)… lĩnh vực mà các nhà mạng khác chưa phát triển nhiều. Ông Phạm Tiến Thịnh - Giám đốc Điều hành Trung tâm điện thoại di động CDMA S-Telecom: Việc lựa chọn công nghệ đã được cân nhắc   Việc lựa chọn công nghệ phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố như thị trường, gồm nhu cầu của người tiêu dùng trong nước, sự phát triển của công nghệ đó trên thị trường khu vực và thế giới, giá thành cho sản phẩm đầu cuối… Tuy nhiên, chắc chắn việc định hướng về công nghệ sẽ được các bên liên quan cùng cân nhắc bởi băng tần 850 Mhz là băng tần có rất nhiều lợi thế xét về mặt công nghệ, có thể triển khai hầu hết các công nghệ thông tin di động, từ CDMA đến WCDMA/HPSA+, kể cả LTE. Ngoài ra, xét về hiệu quả đầu tư, với băng tần này, S-Fone sẽ cần ít trạm hơn nhiều để phủ sóng một vùng tương tự so với một mạng di động hoạt động trên các băng tần khác.