Đại biểu Bùi Thị An (Hà Nội) chia sẻ: với tư cách đại biểu Quốc hội tôi kiến nghị Chính phủ phải có hỗ trợ đặc biệt trên tất cả các mặt để có thể được giúp ngư dân hoạt động, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế đồng thời bảo vệ chủ quyền.
Mục tiêu kép
Chỉ ra những khó khăn, hạn chế trong việc hỗ trợ ngư dân làm giàu từ biển và bám biển để đánh bắt ngư trồng thủy hải sản, đại biểu Nguyễn Thái Học (Phú Yên) cho rằng: Chính phủ cần hỗ trợ nhiều hơn nữa về vốn, khoa học kỹ thuật, các phương tiện đánh bắt xa bờ... để ngư dân có điều kiện bám trụ được trên ngư trường. Có như vậy mới động viên được ngư dân bám biển, làm giàu từ biển, góp phần bảo vệ chủ quyền đất nước. Đặc biệt, trong những chính sách được ngư dân quan tâm hiện nay là vấn đề vốn. Chính phủ cần có những gói vốn hỗ trợ về thời hạn cho vay dài hoặc mức lãi suất thấp, tạo điều kiện cho ngư dân có điều kiện trang bị tàu thuyền chắc chắn để ra khơi; hỗ trợ ngư dân các phương tiện máy móc hiện đại để ngư dân bám biển ở ngư trường xa.
Thực ra, vấn đề hỗ trợ ngư dân bám biển không phải đến bây giờ mới được đề cập và trên thực tế nhiều địa phương trên toàn quốc đã triển khai các chính sách hỗ trợ vốn cho ngư dân cải hoán, đóng mới tàu công suất lớn, tuy nhiên vẫn chưa có những giải pháp mang tính đồng bộ.
Thời gian qua, tổng kinh phí ngân sách Nhà nước bố trí thực hiện các chính sách phát triển ngành Thủy sản ước khoảng 22.000 tỷ đồng. Trong đó, khoảng 2.600 tỷ đồng hỗ trợ ngư dân mua dầu, đóng mới tàu cá, bảo hiểm thân tàu, bảo hiểm thuyền viên; 5.300 tỷ đồng nâng cấp đê điều, khu neo tránh trú bão… Những con số này được đánh giá là quá ít ỏi so với nhu cầu thực tế.
Đồng bộ các giải pháp
Theo quy hoạch đến năm 2020, cả nước có 131 khu neo đậu với tổng nguồn vốn 11.230 tỷ đồng, có năng lực đáp ứng chỗ cho 84.200 tàu cá. Tuy nhiên, đếnnay, chỉ có 1.700 tỷ đồng được giải ngân với 41 khu neo đậu tránh trú bão cho gần 31.000 tàu, đạt 27% so với nhu cầu đến năm 2015.
Quốc hội sẽ quyết định các giải pháp Chính phủ đề xuất về việc tăng cường hỗ trợ ngư dân trên biển tại kỳ họp này. |
Đóng tàu lớn là nhu cầu bức thiết, vừa nâng cao năng suất đánh bắt, đảm bảo cân bằng trữ lượng nguồn lợi thuỷ sản khi ven bờ đã cạn kiệt, đồng thời vừa giảm thiểu rủi ro cho ngư dân, nhưng, có tàu lớn mà trình độ, ý thức ngư dân chưa được nâng cao, chưa áp dụng được khoa học công nghệ trong khai thác, bảo quản thì chắc chắn hiệu quả chung vẫn kém. Mặt khác, công suất khai thác có tăng cao mà chuỗi giá trị về bảo quản, chế biến, xuất khẩu... không hoàn thiện thì ngư dân vẫn là người chịu thiệt thòi. Vì vậy, ngoài “nâng cấp” chính sách hỗ trợ ngư dân vươn khơi, thì việc phải hoàn thiện chính sách đầu tư hạ tầng cơ sở, hình thành chuỗi liên kết để nâng cao giá trị sản phẩm, đảm bảo đầu ra ổn định cho ngư dân có ý nghĩa cấp bách.
Tại Hội nghị bàn giải pháp, chính sách phát triển thủy sản, Bộ trưởng Bộ NNPTNT Cao Đức Phát cho rằng: Dù đã đầu tư nhiều nhưng chương trình đánh bắt xa bờ vẫn chưa phát triển mạnh, hiện vẫn còn đến 99% tàu cá là tàu gỗ. Vì vậy trong thời gian tới phải nhanh chóng hiện đại hóa đội tàu đánh bắt xa bờ bằng việc đóng mới 3.000 tàu vỏ thép. Đồng thời, kiến nghị sửa đổi chính sách ưu đãi tín dụng đầu tư phát triển để hỗ trợ ngư dân đóng mới, hiện đại hóa tàu cá. Cụ thể là tập trung đóng tàu dịch vụ hậu cần đi kèm với các tổ đội sản xuất trên biển và các tàu khai thác đối tượng giá trị cao. Mức vay được đề xuất là 80% giá trị tàu, thời hạn 10 năm, ân hạn 5 năm, lãi suất 2,5%/năm với tài sản thế chấp chính là con tàu được đóng mới. Dự kiến gói tín dụng này khoảng 48.000 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, Bộ NNPTNT đề xuất một số chính sách mới như gói tín dụng 3.000 tỷ đồng cho vay ngắn hạn phục vụ sản xuất đối với 28.000 tàu cá xa bờ; hỗ trợ 50% bảo hiểm thân tàu, 100% bảo hiểm tai nạn thuyền viên...
Ngoài nhiệm vụ trọng tâm phải rà soát lại hết tất cả các chính sách, cơ chế để trong tháng 5/2014 ban hành ngay cơ chế, chính sách mới, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định sẽ tiếp tục chỉ đạo các lực lượng hải quân, cảnh sát biển đặc biệt là lực lượng kiểm ngư hỗ trợ tối đa cho ngư dân yên tâm bám biểm. Ngư dân có mặt trên biển càng nhiều, chủ quyền biển đảo của tổ quốc càng bền vững.
Hỗ trợ “cần câu” cho ngư dân Trước đề xuất của Bộ trưởng Bộ NNPTNT Cao Đức Phát tại Hội nghị về giải pháp và chính sách phát triển thủy sản tổ chức tại Đà Nẵng mới đây, dự kiến, cần một gói tín dụng trị giá 48.000 tỷ đồng để hỗ trợ ngư dân đóng mới, hiện đại hóa tàu cá, NHNN cho biết.Ông Nguyễn Văn Bình - Thống đốc NHNN:
Bên cạnh việc triển khai cho vay đóng mới, cải hoán tàu và các chi phí trong các chuyến khai thác hải sản xa bờ như hiện nay, ngành Ngân hàng có chính sách tín dụng khuyến khích các hộ gia đình, hợp tác xã và doanh nghiệp thực hiện liên kết trong quá trình khai thác thủy sản xa bờ. Tuy nhiên, một chương trình lớn với chính sách rất tốt nhưng nếu không biết quản lý thì không khéo ngân hàng cũng khó khăn theo. Do vậy, chúng tôi đề nghị UBND các tỉnh, thành phố phối hợp với Bộ NN&PTNT triển khai thực hiện tốt công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch đối với lĩnh vực liên quan đến ngành thủy sản theo hướng phát triển bền vững, nâng cao giá trị xuất khẩu các sản phẩm thủy hải sản của Việt Nam. Vì vậy, ngoài việc “nâng cấp” chính sách hỗ trợ ngư dân vươn khơi, chính quyền cần phải hoàn thiện chính sách đầu tư hạ tầng cơ sở, hình thành chuỗi liên kết để nâng cao giá trị sản phẩm, đảm bảo đầu ra ổn định cho ngư dân. Với nguồn vốn với 10.000 tỷ đồng hỗ trợ ngư dân hoán đổi, đóng mới tàu công suất lớn, tôi tin rằng ngành khai thác hải sản VN có thêm cơ hội phát triển đồng bộ và hiện đại, đưa nền kinh tế biển tiếp tục đóng góp từ 50% lên 53-55% GDP vào năm 2020. Ông Trần Văn Lĩnh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Chế biến & Xuất khẩu Thủy sản VN, Chủ tịch Hội Nghề cá TP Đà Nẵng: Hỗ trợ vốn thôi là chưa đủ
Theo Bộ NN&PTNT, cả nước hiện có hơn 3 vạn tàu cá, nhưng chủ yếu đều do ngư dân tự xoay xở, đầu tư. Nhà nước cũng có hỗ trợ nhưng chưa có chiến lược toàn diện, dài hơi. Với gói tín dụng trị giá 48.000 tỷ đồng để hỗ trợ ngư dân đóng mới, hiện đại hóa tàu cá có thể hiểu mục tiêu ở đây là để phát triển ngành thuỷ sản cũng như tăng cường sự có mặt của ngư dân trên biển nhằm bảo vệ Tổ quốc. Tuy nhiên, theo tôi, việc hỗ trợ vốn thôi là chưa đủ bởi trên thực tế trong các ngành kinh tế biển thì nghề đánh bắt cá biển có đông đảo lao động nhất, cuộc sống và điều kiện lao động cũng khó khăn hơn nhiều so với các ngành khác. Người đi khai thác xa bờ lại càng vất vả và đầy rủi ro. Họ thật sự cần hỗ trợ nhiều hơn cho phát triển sản xuất, đảm bảo đời sống. Vậy nên, câu hỏi đặt ra ở đây là liệu ngư dân có mạnh dạn vay vốn đóng mới, hiện đại hóa tàu cá khi chưa biết sau khi đóng tàu, hiệu quả mang lại có giúp họ đủ số tiền để trảl ãi vay không bởi sự bấp bênh đầy rủi ro của ngành này. |
Sẽ ưu tiên và tích cực thực hiện đầu tư tín dụng cho ngư dân để khai thác có hiệu quả nguồn lợi từ biển, đảm bảo an sinh xã hội và an toàn hiệu quả nguồn vốn tín dụng. Trước mắt NHNN sắp xếp được nguồn vốn chừng 10.000 tỉ đồng để đóng mới, hoán đổi tàu đánh bắt xa bờ. Nguồn vốn này triển khai trong 10 năm với lãi suất ổn định dự tính 5%/năm, ngoài ra các địa phương hỗ trợ giảm 2%. Như vậy ngư dân chỉ gánh 3% lãi suất theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng.
Mọi chính sách khi đặt ra chúng ta cần phải xác định rõ mục tiêu chính sách đó là phục vụ lợi ích cho ai và dùng để làm gì. Bởi thực tế, thời gian qua đã có rất nhiều cuộc họp, chính sách ban hành để phát triển thuỷ sản nói chung và ngư dân nói riêng nhưng cuối cùng rơi vào quên lãng nên mọi chuyện cứ “giậm chân tại chỗ”. Vấn đề hiện nay là làm thế nào để những kế hoạch, giải pháp đi vào thực tiễn bởi giải pháp dù trúng, dù hay, mà khâu thực hiện yếu cũng sẽ không có hiệu quả như mong đợi.Phan Nam
