Giữa lúc giá xăng dầu thế giới đồng loạt giảm, việc điều chỉnh tăng mạnh và đột ngột giá trong nước đã tác động tiêu cực đến tâm lý người tiêu dùng và thị trường chứng khoán.
Từ 20h tối qua, 28/03, theo quyết định của liên bộ Tài chính -
Công thương, giá các mặt hàng xăng dầu đã đồng loạt được điều chỉnh tăng
“chóng mặt” và không khỏi gây sốc đối với thị trường vì quá đột ngột.
Cụ thể, với mức tăng tối đa thêm 1.430 đồng/lít, giá xăng A92 (vùng
1) đã thiết lập mức kỷ lục 24.580 đồng/lít, mức giá cao nhất từ trước
tới nay.
Cùng với đó, giá dầu diesel cũng được điều chỉnh tăng tối đa 362
đồng/lít, dầu hóa tăng tối đa 480 đồng/lít và dầu ma zút tăng tối đa 807
đồng/kg.
Quyết định điều chỉnh “mạnh tay” lần này được cơ quan điều hành lý
giải chủ yếu do Quỹ Bình ổn giá của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu
đã hết. Trong khi đó, tình trạng buôn lậu xăng dầu lại diễn ra phức
tạp, gây thẩm lậu nguồn xăng trong nước so các nước bên cạnh vì mặt bằng
giá trong nước cao hơn hẳn giá các thị trường lân cận.
Thế nhưng, trong quyết định lần này, Việt Nam dường như là nước duy nhất đi ngược xu hướng giá thế giới.
Theo thông tin Dân trí có được dựa trên dữ liệu của hãng tài chính
Mỹ Bloomberg, cập nhật giá xăng dầu tại các thị trường trong khu vực
thời gian gần đây đều là điều chỉnh giảm: Hàn Quốc (15/3), Trung Quốc
(26/3), Đài Loan (25/3), Philippines (6/3) và Singapore (8/3).
Giá xăng tại thị trường Singapore đang trong xu hướng giảm.
Tại thị trường Mỹ, giá các mặt hàng xăng cũng đều giảm tính cả trong khoảng thời giant ham chiếu 1 tuần lẫn 1 năm trở lại.
Giá các mặt hàng xăng trên thị trường Mỹ đều giảm.
Tất nhiên, mọi so sánh đều khập khiễng, song, khi việc điều hành
giá xăng dầu đã được tuyên bố sẽ bám theo diễn biến giá thế giới thì
quyết định này của 2 bộ chủ quản sẽ cần phải có sự giải trình cụ thể và
minh bạch hơn cho thị trường.
Ngay sau quyết định được đưa ra, phiên giao dịch sáng nay, thị
trường chứng khoán đã chứng kiến tình trạng rớt thảm của các chỉ số:
VN30-Index mất 8 điểm, VN-Index mất 7 điểm. “Phong vũ biểu” của nền kinh
tế đã phản ánh rõ nét tác động xấu của thông tin tăng giá xăng đối với
tâm lý thị trường nói chung.
Phản ứng tiêu cực của người tiêu dùng
Có một hiện tượng thường thấy ở người tiêu dùng đó là cứ mỗi đợt
tăng giá xăng, ngay trước “giờ G”, các cây xăng trong cả nước đều rơi
vào tình trạng ùn tắc, quá tải.
Tính sơ bộ, với mức tăng chưa tới 1.500 đồng/lít xăng, người tiêu
dùng phần lớn sử dụng xe máy sẽ mất tối đa thêm khoảng 11.000 đồng, xét
ảnh hưởng đến chi tiêu là không quá lớn, còn người dùng ô tô sẽ thiệt
hại nhiều hơn (trên 100.000 đồng).
Tuy nhiên, sức tác động chủ yếu đánh vào tâm lý người tiêu dùng,
bởi đi lại chỉ là một trong rất nhiều nhu cầu của người dân. Người tiêu
dùng luôn cho rằng, xăng tăng giá sẽ đồng nghĩa với sự đội giá theo của
các mặt hàng khác, như cách nói của các chuyên gia là “tác động vòng
hai” đến lạm phát của giá xăng dầu.
Giá xăng, dầu tăng kéo theo giá vận chuyển hàng hóa tăng, chi phí
đầu vào của doanh nghiệp tăng, từ đó giá hàng hóa tiêu dùng cũng tăng.
Đó là chưa kể đến tình trạng thường diễn ra là kiểu tăng giá “tát nước
theo mưa” của tiểu thương trong nước.
Trong lúc đó, giữa bối cảnh kinh tế tăng trưởng chậm chạp như hiện
tại, phần lớn người dân bị đè nặng gánh nặng chi tiêu do thu nhập giảm
sút.
Dễ dàng quan sát thấy phản ứng của người tiêu dùng trên các mạng xã hội đối với quyết định tăng giá xăng dầu lần này.
Trong khi một số người bày tỏ quan điểm thẳng thắn thì một số người
dùng internet khác lại sử dụng cách phổ biến là “chế” lại lời các bài
hát hay thơ ca để bày tỏ ý kiến của mình. Những hình thức trào phúng này
lan truyền trong cộng đồng mạng, ở một mức độ nào đó cho thấy phản ứng
tiêu cực của người tiêu dùng với chính sách.
Việc điều chỉnh một số mặt hàng được trợ giá tiến dần đến giá thị
trường là cần thiết và không tránh khỏi, nhưng thiết nghĩ, các cơ quan
chức năng cần có những lý giải cụ thể và minh bạch hơn cho thị trường:
Quỹ bình ổn giá đang còn bao nhiêu? Mức lỗ/lãi hiện tại của các doanh
nghiệp kinh doanh xăng dầu? Vì sao biên độ tăng giá được nới rộng trong
lần điều chỉnh này? Mức tác động đến chỉ số giá tiêu dùng ra sao? Qua đó
sẽ tạo được sự đồng thuận giữa cơ quan điều hành và người tiêu dùng
trong nước.
Theo Bích Diệp
Dân trí