Đường tới “sân chơi” ASEAN

Tính đến nay, ASEAN đã thực hiện được gần 78%
các chỉ tiêu của Kế hoạch tổng thể xây dựng AEC

Hội nghị lần này diễn ra trong bối cảnh ASEAN đang phải đối mặt với một số thách thức, nhất là đảm bảo tiến độ xây dựng thành công Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) vào năm 2015. Tuy nhiên, tầm nhìn ASEAN sau 2015 vẫn được các nhà lãnh đạo ASEAN đặt ra với 4 mục tiêu cơ bản : Củng cố tiến trình xây dựng cộng đồng và hội nhập hiện nay của ASEAN; Hướng tới người dân nhiều hơn; Tích cực thúc đẩy hòa bình, an ninh và thịnh vượng trong khu vực và trong xử lý các vấn đề toàn cầu cùng quan tâm; Tiếp tục chủ động mở rộng quan hệ với bên ngoài.

Cơ hội...

Còn nhớ, tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 7, tháng 1/2007 tại Cebu, Philippines, các nhà lãnh đạo ASEAN đã thông qua xây dựng Kế hoạch tổng thể và lộ trình chiến lược thực hiện AEC với các biện pháp chi tiết và một thể chế thực thi chặt chẽ, đồng thời quyết định đẩy nhanh mục tiêu hoàn thành AEC vào năm 2015. Theo kế hoạch, từ năm 2015, AEC sẽ là một thị trường chung, một không gian sản xuất thống nhất.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh cho biết, cộng đồng ASEAN ra đời các DN có cơ hội mở rộng trao đổi thương mại, thu hút đầu tư dựa trên lợi thế của một không gian thị trường mở, các rào cản thuế quan, phi thuế quan được tháo gỡ sẽ giúp các DN đẩy mạnh XK, cắt giảm chi phí nhập khẩu, hạ giá thành sản phẩm… “Các DN có thể tăng 5,3% thu nhập thực tế từ việc tham gia AEC” - Bộ trưởng Bình Minh nhận định.

Quảng cáo

Với việc tham gia AEC, các DN VN còn có cơ hội tiếp cận thị trường rộng lớn hơn với các đối tác như : Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia… thông qua các thỏa thuận Khu vực thương mại tự do (FTAs) riêng rẽ giữa ASEAN với các đối tác kinh tế lớn, cũng như nỗ lực xây dựng Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực RCEP. Từ đó, DN VN có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất và cung ứng khu vực...

Tính đến nay, ASEAN đã thực hiện được gần 78% các chỉ tiêu của Kế hoạch tổng thể xây dựng AEC. Nói như Tổng thư ký ASEAN Lê Lương Minh thì kế hoạch đã hoàn tất 77,5% nhưng 22,5% còn lại mới là phần khó nhất. Với việc hầu hết các dòng thuế quan trong nội khối đã được đưa về 0 – 5%, ASEAN hiện đang tập trung tháo gỡ các hàng rào phi thuế quan, tăng cường các biện pháp thúc đẩy thương mại, đầu tư, dịch vụ, hài hòa hóa các tiêu chuẩn, quy định và nội luật, cũng như mở rộng thuận lợi hóa trên các lĩnh vực khác. Các thỏa thuận tăng cường hợp tác kinh tế của ASEAN cũng như giữa ASEAN với các nước đối thoại đang được tích cực thúc đẩy, đáng chú ý là: Hiệp định Đầu tư toàn diện ASEAN (ACIA - có hiệu lực từ 29/3/2012); Hiệp định Hải quan ASEAN (ký ngày 30/3/2012). Về tự do hóa thương mại và dịch vụ, ASEAN đã thông qua Kế hoạch làm việc chung nhằm mục tiêu tự do hóa thương mại dịch vụ đến năm 2015.Điều này một lần nữa cho thấy, AEC đã đi đúng lộ trình và sắp hoàn thành các mục tiêu đặt ra…

Cẩn trọng kẻo tụt hậu

Khi AEC đi vào hiện thực, các DN có thể tham gia vào chuỗi sản xuất khu vực và tận dụng nguồn nguyên liệu, thiết bị máy móc giá rẻ hơn.

Tuy nhiên với việc tham gia vào AEC, nền kinh tế VN nói chung và các DN VN nói riêng không hẳn chỉ có các lợi thế mà thực tế phải đối diện với rất nhiều thách thức, đó là sự cạnh tranh khắc nghiệt với các DN nước ngoài chắc chắn sẽ khiến các DNVN gặp nhiều khó khăn, thậm chí phá sản nếu không có được sự chuẩn bị kịp thời cũng như sự hỗ trợ của Chính phủ trong quá trình chuyển đổi dần dần. Đáng chú ý là sức ép từ hàng hóa nhập khẩu, cạnh tranh về dịch vụ, đầu tư của các nước ASEAN dẫn đến một số ngành, sản phẩm phải thu hẹp sản xuất, thậm chí rút khỏi thị trường. Gần đây, đã bắt đầu thấy hàng của Thái Lan, Indonesia, Malaysia… trong một số lĩnh vực mà các DN VN hoàn toàn có thế mạnh: Đồ gia dụng, quần áo, bánh kẹo, sữa... đang bắt đầu xâm nhập thị trường VN gây không ít khó khăn cho các DN VN.

Ông Lê Triệu Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương khuyến cáo: “Khi AEC đi vào hiện thực, các DN có thể tham gia vào chuỗi sản xuất khu vực và tận dụng nguồn nguyên liệu, thiết bị máy móc giá rẻ hơn... Tuy nhiên, cũng cần lường trước những thách thức về giá cả và chất lượng sản phẩm”. Lạc quan hơn, bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch Hội DN hàng VN chất lượng cao cho rằng, có nhiều mặt hàng VN có thể cạnh tranh và kết nối trong một chuỗi giá trị với các DN ASEAN. Đó là: thực phẩm chế biến, nông sản chế biến, các loại mặt hàng gia dụng như văn phòng phẩm, nhựa. Thậm chí mặt hàng cơ khí nông nghiệp nếu biết tận dụng cơ hội có thể tìm được chỗ đứng tốt trên thị trường các nước có nền nông nghiệp hiện nay như Indonesia…

Mặc dù cơ hội khi tham gia cộng đồng Kinh tế ASEAN với hơn 600 triệu dân, tổng GDP hàng năm vào khoảng 2.000 tỉ USD là rất lớn, nhưng nếu không khai thác tốt và tận dụng triệt để những được tiềm năng này, DN VN không những sẽ “tụt hậu” với các DN trong khu vực, sẽ không chỉ để mất cơ hội chiếm lĩnh thị trường khu vực, mà ngay thị trường nội địa cũng khó có thể giữ vững khi hàng hóa của các DN ASEAN tràn vào thị trường VN.

Theo Quốc Anh

Diendandoanhnghiep