Khách hàng kiểm tra chất lượng gạo do AGPPS sản xuất.
Cần Chính phủ “tiếp tay”
GS.TS Võ Tòng Xuân, Hiệu trưởng Trường Đại học Tân Tạo (Long An) - chuyên gia ngành nông nghiệp Việt Nam, cho biết ông hoan nghênh với cách làm mới của mấy doanh nghiệp thuốc BVTV kiểu như Công ty TNHH ADC ở Tiền Giang và Công ty cổ phần bảo vệ thực vật An Giang (AGPPS). “Trước đây, doanh nghiệp thuốc BVTV tham gia “cánh đồng mẫu lớn” chỉ với mục đích bán thuốc, còn lúa ai mua thì mua, điều này làm nông dân gặp rất nhiều khó khăn. Tuy nhiên, hiện nay họ đã đổi mới cách làm, không chỉ đầu tư phân thuốc mà còn đầu tư khoa học kỹ thuật canh tác lúa và bao tiêu luôn sản phẩm cho nông dân để chế biến xuất khẩu”, ông Xuân cho biết.
Theo ông Xuân, với hình thức này, sản phẩm của người nông dân luôn đảm bảo có đầu ra ổn định, không bị doanh nghiệp lương thực ép giá. “Đây là một hướng đi đúng “quỹ đạo”, tức giúp doanh nghiệp có sản phẩm xuất khẩu ổn định với chất lượng đồng đều, còn nông dân không phải lo đầu ra”, ông Xuân cho biết.
PGS.TS Nguyễn Ngọc Đệ, Phó trưởng khoa Nông nghiệp và phát triển nông thôn - Đại học Cần Thơ, đề cao mô hình liên kết chuỗi trong sản xuất, tiêu thụ lúa gạo của Công ty TNHH ADC và Công ty AGPPS. Tuy nhiên, theo ông Đệ, khó khăn lớn nhất đối với họ là năng lực tài chính còn yếu, vì vậy chưa đủ lực để nhân rộng quy mô trên cả vùng ĐBSCL. Cũng do yếu tài chính nên chưa có công ty nào đầu tư trọn gói vào khâu thu hoạch lúa bằng cơ giới rồi xay xát, sấy lúa và lưu kho để làm tăng giá trị hạt gạo.
“ADC là công ty đi trước cả AGPPS trong xây dựng mô hình này nhưng do yếu về tài chính nên chưa thể phát huy được hết tiềm lực. Nếu ADC được Chính phủ hỗ trợ để xây dựng, mở rộng nhà máy xay xát, máy sấy và vùng nguyên liệu, chắc chắn sẽ là một bước đi có lợi cho ngành lúa gạo Việt Nam thời gian tới”, GS Võ Tòng Xuân nhấn mạnh.
Đồng tình với đánh giá của ông Xuân, ông Đệ phân tích thêm: “Theo tôi có 2 giải pháp giúp doanh nghiệp, thứ nhất những doanh nghiệp nhỏ, có năng lực tài chính yếu nên liên kết lại thành một tập đoàn lớn, có tài chính mạnh; thứ 2, hỗ trợ từ Nhà nước, thay vì Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp lương thực mua tạm trữ thóc gạo cho nông dân, thì nên hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng vùng nguyên liệu, tiến tới phát triển bền vững bởi vì tạm trữ chỉ là giải pháp tạm thời, tình huống nên không cần hỗ trợ nữa”.
Gần đây nhờ hỗ trợ của Chính phủ, theo ông Huỳnh Văn Thòn, Tổng giám đốc AGPPS, dự án xây dựng thương hiệu gạo Việt của AGPPS (2013 -2020) đã được triển khai nhằm nâng cấp chất lượng gạo, tạo ra chủng loại gạo đặc trưng riêng của Việt Nam với một thương hiệu riêng không lẫn lộn với các chủng loại khác. Theo ông Phạm Thanh Thọ, Giám đốc ngành lương thực của AGPPS, với dự án này, AGPPS đề ra mục tiêu đến năm 2018 liên kết với nông dân xây dựng vùng nguyên liệu 430.000 héc ta, trong đó, chế biến xuất khẩu khoảng 1 triệu tấn gạo, đạt doanh thu 15.000 tỉ đồng, chiếm trên 50% tổng doanh thu của tất cả các lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh của AGPPS. “Để đạt được mục tiêu trên, ngoài 4 nhà máy chế biến lúa, gạo đang hoạt động ở ĐBSCL, từ nay đến năm 2018, chúng tôi sẽ xây dựng thêm 8 nhà máy nữa”, ông Thọ cho biết.
Cuộc chơi mới
Dự báo của một số chuyên gia, thời gian tới sẽ có một cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa các doanh nghiệp trong ngành lương thực Việt Nam và doanh nghiệp thuốc BVTV. GS.TS Võ Tòng Xuân cho biết: “Công ty thuốc BVTV “lấn sân” sang lĩnh vực lương thực là điều tốt, nó sẽ kích thích những công ty, doanh nghiệp xuất khẩu gạo cùng tham gia, nếu muốn tồn tại”.
Ông Xuân phân tích, thời gian qua, các doanh nghiệp lương thực làm ăn theo tư duy cũ, nghĩa là không có vùng nguyên liệu, không có nhà máy, họ chỉ đi mua chỗ này bán chỗ kia. Thế nhưng, gần đây mô hình liên kết chuỗi giữa nông dân với công ty thuốc BVTV đã được hình thành và ngày phát triển mạnh. Chính vì vậy, muốn tồn tại, bắt buộc doanh nghiệp lương thực phải cùng tham gia. Ông Xuân cũng cho biết cần thành lập các hợp tác xã kiểu mới theo kiểu công ty cổ phần nông nghiệp để nông dân được tham gia thì chuỗi liên kết sản xuất này mới hoàn hảo.
Trả lời câu hỏi của người viết: “Nếu doanh nghiệp lương thực vẫn tiếp tục đứng ngoài cuộc, vẫn kinh doanh theo kiểu “ăn xổi ở thì”, liệu họ có tồn tại?”, PGS.TS Nguyễn Ngọc Đệ khẳng định: “Nếu tiếp tục đứng ngoài cuộc, doanh nghiệp lương thực sẽ bị loại khỏi cuộc chơi ngay”. Theo ông Đệ, sắp tới, vùng nguyên liệu của doanh nghiệp nào đầu tư thì doanh nghiệp đó sẽ thu mua hết, những doanh nghiệp không đầu tư vùng nguyên liệu chỉ còncách mua lúa gạo lẻ tẻ ở bên ngoài.
“Sắp tới đây, sẽ có một số công ty nước ngoài đầu tư và ngành lương thực Việt Nam, họ cũng sản xuất theo chuỗi giá trị ngành hàng, lúc đó các công ty lương thực trong nước sẽ bị loại, kể cả 2 ông lớn là Tổng công ty lương thực miền Bắc và Miền Nam (Vinafood 1 và Vinafood 2”, GS Võ Tòng Xuân khẳng định.
Đã đến lúc doanh nghiệp hoạt động ở lĩnh vực lương thực Việt Nam phải đổi mới tư duy hoạt động, lấy nông dân làm trọng tâm trong chiến lược phát triển, phải biết chia sẻ lợi nhuận với người nông dân, vì như thế không chỉ doanh nghiệp có lợi mà cả người nông dân cũng thấy an tâm sản xuất. Ông Huỳnh Văn Thòn, Tổng giám đốc AGPPS nói: “Liên kết chuỗi trong sản xuất, tiêu thụ lúa gạo không chỉ giúp doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu ổn định, đạt tiêu chuẩn chất lượng phục vụ chế biến xuất khẩu mà còn giúp người nông dân tăng thu nhập. Theo tôi, đây là hướng đi tất yếu mà ngành lúa gạo Việt Nam cần hướng tới”.
Diendandoanhnghiep
