Doanh nghiệp 'chết' vì lãi suất cao

Lãi suất cao, một phần do tình hình lạm phát, phần do một số ngân hàng cạnh tranh đẩy lên cao, châm mồi cho những bất ổn khác. Một số người sử dụng ngân hàng làm cơ sở hợp pháp để huy động vốn cục bộ. Sau đó đưa số vốn này đầu tư vào cổ phiếu, vào thị trường vàng, bất động sản, thông qua các doanh nghiệp “gia đình”. Khi các thị trường này gặp khó khăn, đặc biệt là thị trường bất động sản, nợ quá hạn tăng cao dẫn đến ngân hàng mất thanh khoản, châm ngòi cho cuộc chạy đua tăng lãi suất huy động.

Việc cạnh tranh lãi suất, làm rối loạn thị trường thể hiện qua nhiều hình thức đối phó với pháp lý. Ví dụ, trên sổ sách kế toán cho thấy khi ký hợp đồng tiền gửi với khách hàng vẫn ở mức 13%-14% một năm, nhưng ngân hàng có thể làm hồ sơ để người gửi cam kết không rút ra giữa chừng hoặc với chế độ riêng sẽ được chi thêm 3%-4%. Hoặc ngân hàng bù đắp dưới hình thức chủ động chịu phạt vì trả lãi cho người gửi tiền chậm.

Do huy động cao nên cho vay phải cao. Để bù đắp khoản chênh lệch này, ngân hàng hợp thức hóa bằng cách người đi vay phải gửi lại một khoản tiền ít hơn số tiền mà khách hàng vay, với lãi suất thấp đủ để cân đối khoản chênh lệch này.

Việc ngân hàng dồn nguồn vốn vào cho vay ở thị trường liên ngân hàng thay vì cung cấp vốn cho doanh nghiệp khiến việc sản xuất kinh doanh đình đốn. Khó tiếp cận vốn, nếu có vay được doanh nghiệp cũng phải chịu lãi suất rất cao.

Dòng vốn vay lòng vòng trên thị trường liên ngân hàng đã tạo điều kiện cho các ngân hàng yếu kém đang mất khả năng chi trả thoát khỏi sự kiểm soát đặc biệt của NHNN để được đánh giá xếp loại khá, được tăng trưởng chỉ tiêu tín dụng... Chính vì thế, một số ngân hàng càng ra sức dùng những thủ thuật này để đối phó, làm cho thị trường tín dụng méo mó.

Ngoài ra một số “ông chủ” nhà băng đã sử dụng quyền hạn của mình để cho các “chiến hữu” vay qua lại lẫn nhau thông qua các “doanh nghiệp gia đình” hàng trăm tỉ, cá biệt có trường hợp cả ngàn tỉ đồng. Một số ngân hàng đã không làm đúng chức năng là một kênh huy động vốn của xã hội để đưa vào sản xuất kinh doanh nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế cho đất nước, mà lại sử dụng công cụ này để chi phối sự kiểm soát và thôn tính lẫn nhau thông qua việc cho nhau vay.

Mặc dù lãi suất cao được xem như yếu tố “hãm” tăng trưởng và lợi nhuận của các nhà băng khi mà bình quân 70% lợi nhuận ngân hàng đến từ tín dụng, nhưng khép lại 2011, đa số ngân hàng vẫn lãi “khủng”, còn số doanh nghiệp phá sản, đóng cửa cứ tăng lên theo cấp số nhân.

(Theo Thanh Niên)