5 nhóm giải pháp Bộ Tài chính đề xuất bao gồm điều hành vĩ mô, chi tiêu công, thuế – phí, điều hành giá – trợ cấp và cải cách thủ tục hành chính thuế. Dự kiến ngay tuần tới, chủ trương này sẽ được thể chế hóa bằng nghị quyết của Chính phủ và quyết định của Thủ tướng trước khi đưa vào triển khai ngay trong tháng 5.
Các loại hình doanh nghiệp đã có sự thay đổi trong thời gian qua.
Trong phiên họp sáng 5/5, Thường vụ Quốc hội cho biết vẫn chưa nhận được đề xuất của Chính phủ về gói giải cứu 29.000 tỷ đồng. Thường vụ cho rằng Chính phủ cần báo cáo với Quốc hội để sớm thẩm tra và ra nghị quyết riêng.
Viện Chiến lược và Chính sách tài chính – đơn vị tham mưu cho Bộ Tài chính trong việc xây dựng gói giải cứu, cho biết đây không phải là các biện pháp kích thích kinh tế, mà chỉ nhằm hỗ trợ tháo gỡ khó khăn trước mắt cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, đơn vị này thừa nhận 5 nhóm giải pháp nói trên hướng tới giải quyết cả vấn đề tổng cầu và tổng cung, nhằm hỗ trợ cả đầu vào lẫn đầu ra cho doanh nghiệp. Trong đó, ưu tiên triển khai các giải pháp thuộc thẩm quyền quyết định của Chính phủ, hoặc đã được Quốc hội cho chủ trương từ trước, ít gây hệ lụy tới nền kinh tế nhưng lại có thể tác động ngay tới việc luân chuyển vốn của doanh nghiệp. Còn các giải pháp liên quan tới miễn, giảm thuế, sẽ phải chờ Quốc hội phê chuẩn.
Theo phân tích của Bộ Tài chính, để triển khai gói giải cứu, ngân sách dự kiến giảm thu khoảng 9.000 tỷ đồng nhưng tổng giá trị thực tế doanh nghiệp được hưởng lên tới 29.000 tỷ đồng. Trong đó, gần 16.000 tỷ đồng là lợi ích từ việc giãn nộp thuế VAT quý II trong vòng 6 tháng (mỗi tháng doanh nghiệp được giãn thuế khoảng 4.100 tỷ đồng mà không phải chịu chi phí lãi vay và không bị phạt chậm nộp thuế). 13.000 tỷ đồng còn lại bao gồm tiền miễn giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp (nếu được Quốc hội thông qua), các loại thuế khoán, thuế thu nhập cá nhân, tiền thuê đất, bổ sung chi tiêu công…
Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính Vũ Như Thăng lý giải, nếu giải pháp giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp có lợi hơn cho những đơn vị còn sống khỏe (vẫn có lãi để nộp thuế thu nhập doanh nghiệp) thì giãn thuế giá trị gia tăng – VAT là giải pháp hỗ trợ vốn lưu động cho những doanh nghiệp khó khăn hơn (không cần biết có lãi hay không, miễn là bán được hàng và có doanh thu).
Do có chính sách chăm lo tốt, nhiều doanh nghiệp đã có công nhân làm việc ngay sau Tết Nhâm Thìn.
Để hỗ trợ đúng đối tượng, đúng mục tiêu, Bộ Tài chính để xuất chỉ giãn VAT và giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (loại trừ lĩnh vực kinh doanh xổ số, bất động sản, chứng khoán, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm…) và doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động trong lĩnh vực sản xuất, gia công, chế biến nông sản, lâm sản, thuỷ sản, dệt may, da giày, linh kiện điện tử, xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế – xã hội. Tổng số doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện vào khoảng 600.000, tuy nhiên chưa có số liệu thống kê chính thức về những đơn vị đủ tiêu chuẩn hỗ trợ thuế.
Trước khi thiết kế gói giải cứu 29.000 tỷ đồng, Viện Chiến lược và Chính sách tài chính đã tiến hành khảo sát, điều tra thực trạng doanh nghiệp, thông qua các kênh thông tin của cơ quan thuế, hải quan và thị trường chứng khoán. Kết quả điều tra cho thấy, một số ngành kinh tế 4 tháng qua đã cải thiện, nhưng nhìn chung hoạt động sản xuất vẫn rất khó khăn, hàng tồn kho và chi phí tài chính tăng cao. Khó khăn tập trung ở những ngành xây dựng; bất động sản; công nghiệp chế biến, chế tạo (ôtô, xe máy, sắt, thép, cơ khí, thuỷ sản, dệt may…); chăn nuôi, sản xuất lâm nghiệp; dịch vụ, ăn uống. Khu vực doanh nghiệp ngoài Nhà nước; doanh nghiệp vừa và nhỏ và ngay cả một số doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp ở những địa bàn lớn như Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Bình Dương… cũng gặp nhiều khó khăn.
***
5 nhóm giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp
1. Điều hành vĩ mô
Điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, tuỳ theo tình hình thanh khoản của hệ thống ngân hàng và chỉ số giá tiêu dùng để hạ nhanh lãi suất huy động và lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn.
Cơ cấu lại tín dụng, ưu tiên vốn tín dụng phục vụ các lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, sản xuất hàng xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, sử dụng nhiều lao động…, một số phân khúc trong lĩnh vực đầu tư, kinh doanh bất động sản (nhà để ở, phát triển nhà ở trong khu đô thị…).
Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng và thị trường chứng khoán thông qua phát triển thị trường chứng khoán và tiết kiệm giảm 5% – 10% chi phí quản lý ở 5 ngân hàng thương mại Nhà nước và ngân hàng thương mại cổ phần mà Nhà nước nắm cổ phần chi phối để tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay.
Doanh nghiệp, công nhân điêu đứng: Giảm thuế để giải cứu
Thực hiện các biện pháp thích hợp để tiết kiệm chi, tăng thu ngân sách nhà nước, đảm bảo thực hiện thắng lợi dự toán ngân sách nhà nước năm 2012 đã được Quốc hội thông qua. Phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa với chính sách tiền tệ và các chính sách khác để kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.
2. Chi tiêu công
Các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương thực hiện phân bổ, giao kế hoạch vốn đầu tư xây dựng cơ bản, vốn trái phiếu chính phủ, vốn và kinh phí các Chương trình mục tiêu quốc gia đến từng dự án; tìm nguồn vốn bổ sung vốn đối ứng cho các dự án ODA; triển khai các giải pháp đẩy nhanh đầu tư xây dựng cơ bản; đôn đốc để đảm bảo đủ điều kiện triển khai thực hiện các dự án.
Bổ sung 1.000 tỷ đồng (nâng tổng mức năm 2012 lên 4.000 tỷ đồng) cho vay đầu tư kiên cố hoá kênh mương, phát triển đường giao thông nông thôn, cơ sở hạ tầng nuôi trồng thủy sản và làng nghề ở nông thôn (tổng mức cả năm 2012 là 4.000 tỷ đồng).
Thực hiện quản lý, cấp phát thanh toán vốn đầu tư, vốn trái phiếu Chính phủ, chương trình mục tiêu quốc gia theo đúng quy định và kịp thời cho các dự án phù hợp với kế hoạch và tiến độ thực hiện; tạm ứng vốn theo đúng quy định.
Cho phép sử dụng khoản kinh phí năm 2011 tạm dừng mua sắm theo Nghị quyết số 11/NQ-CP của Chính phủ đã được cho phép chuyển nguồn sang năm 2012 để thực hiện mua sắm theo quy định của Thủ tướng.
Rà soát việc sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước cho các hoạt động xúc tiến thương mại được giao năm 2012 và báo cáo Thủ tướng Chính phủ phương án hỗ trợ tiếp trong năm 2012, trong đó tập trung để mở rộng thị trường có tiềm năng.
Thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội đã ban hành, tăng cường kiểm tra, giám sát, đảm bảo đúng chính sách chế độ, đúng đối tượng và kịp thời.
3. Thuế và phí
Gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng trong 6 tháng đối với số thuế phải nộp của tháng 4, tháng 5 và tháng 6 năm 2012 của các doanh nghiệp quy định tại khoản 1 Điều 1 Nghị quyết số 08/2011/QH13 và đang thực hiện nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
Giảm 50% tiền thuê đất phải nộp của năm 2012 theo cơ chế quy định tại Quyết định số 2093/QĐ-TTg ngày 23/11/2011 của Thủ tướng Chính phủ đối với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ đang được Nhà nước cho thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm mà năm 2012 phải xác định đơn giá thuê đất theo quy định tại Nghị định số 121/2010/NĐ-CP ngày 03/12/2010.
Gia hạn số tiền thuế thu nhập doanh nghiệp còn nợ chưa nộp ngân sách nhà nước của năm 2011 trở về trước trong 09 tháng của các doanh nghiệp quy định tại khoản 1 Điều 1 Nghị quyết số 08/2011/QH13 và doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cơ khí là tư liệu sản xuất, vận tải đường thuỷ (bao gồm cả vận tải thuỷ nội địa và vận tải biển), sản xuất thép, xi măng.
Miễn thuế môn bài năm 2012 đối với các hộ đánh bắt hải sản và hộ sản xuất muối.
Gia hạn thời hạn nộp tiền sử dụng đất trong thời gian tối đa 12 tháng kể từ ngày phải nộp theo thông báo của cơ quan thuế đối với số tiền sử dụng đất đến hạn phải nộp của các chủ đầu tư dự án do có khó khăn về tài chính nên chưa nộp tiền sử dụng đất. Căn cứ tình hình thực tế của doanh nghiệp và mức độ ảnh hưởng đến thu ngân sách địa phương sau khi có ý kiến của Thường trực HĐND cấp tỉnh, UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định thời gian gia hạn cụ thể cho từng dự án hoặc nhóm dự án.
Lùi thời hạn thu phí bảo trì đường bộ đối với ô tô và xe máy đến hết 31/12/2012 nhằm giảm bớt khó khăn cho doanh nghiệp (giảm chi phí đầu vào) và người dân.
Giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp năm 2012 của các doanh nghiệp quy định tại khoản 1 Điều 1 Nghị quyết số 08/2011/QH13.
Miễn thuế khoán thuế GTGT, thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp trong năm 2012 đối với cá nhân, hộ kinh doanh nhà trọ, phòng trọ cho thuê đối với công nhân, người lao động, sinh viên, học sinh; hộ, cá nhân chăm sóc trông giữ trẻ; hộ, cá nhân, tổ chức cung ứng suất ăn ca cho công nhân với điều kiện hộ, cá nhân, tổ chức này giữ ổn định mức giá cho thuê phòng trọ, nhà trọ, giá trông giữ trẻ và giá cung ứng suất ăn ca như cuối năm 2011.
4. Điều hành giá và trợ cấp
Tăng cường hiệu quả công tác quản lý, điều hành giá, nhằm đảm bảo giá cả hàng hoá, đặc biệt là giá nguyên vật liệu đầu vào cho sản xuất, phản ánh đúng giá trị thị trường, hạn chế tình trạng đầu cơ, găm giữ hàng hoá nhằm thao túng thị trường giá cả…
Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát kết hợp với thuế để ngăn chặn và kiên quyết xử lý các hành vi tăng giá bất hợp lý, nhất là đối với nguyên vật liệu quan trọng.
Rà soát và thực hiện trợ giá xăng dầu, điện đầu vào cho một số lĩnh vực sản xuất/đối tượng (ngư dân đánh bắt xa bờ, sản xuất nông nghiệp, hộ nghèo) nếu những mặt hàng này tiếp tục có biến động lớn về giá.
5. Cải cách thủ tục hành chính thuế
Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính thuế và hải quan nhằm giảm chi phí tuân thủ thủ tục hành chính thuế cho doanh nghiệp. Cụ thể: (1) Rút ngắn thời gian thông quan; (2) Tăng cường công tác khai thuế điện tử qua mạng; (3) Tiếp tục triển khai nộp thuế qua hệ thống ngân hàng; (4) Đẩy mạnh tự động hóa quy trình tiếp nhận giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính thuế và hải quan thông qua các chương trình hiện đại hóa và thuế điện tử; (5) Phấn đấu giảm 10-15% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính thuế, hải quan cho cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp.
***
Thực trạng doanh nghiệp qua các con số
Doanh nghiệp đăng ký mới giảm, giải thể và phá sản tăng: Quý I/2012 có hơn 18.700 doanh nghiệp thành lập mới, giảm 10,2% so với cùng kỳ. Số doanh nghiệp tạm nghỉ kinh doanh có thời hạn là gần 18.700. Số giải thể, phá sản và ngừng hoạt động là 10.350 doanh nghiệp, tăng 14,8% so với cùng kỳ. Tính đến cuối quý I/2012, cả nước có 445.500 doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 5,7% so với cùng kỳ và tăng 1,1% so với cuối năm 2011. Một số ngành có số doanh nghiệp thành lập mới giảm mạnh so với cùng kỳ năm 2011, như công nghiệp khai khoáng, kinh doanh bất động sản, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, xây dựng; Một số ngành có số doanh nghiệp tạm nghỉ kinh doanh có thời hạn và ngừng hoạt động tăng cao như kinh doanh bất động sản và xây dựng.
Doanh thu giảm: Doanh thu bán hàng hoá dịch vụ trong quý I/2012 giảm 7% so với cùng kỳ năm 2011. Hầu hết các ngành kinh tế đều có doanh thu giảm so với cùng kỳ (15/21 ngành chính), như xây dựng giảm 26%; thương mại, bán buôn, bán lẻ giảm 22%; sản xuất giảm 9%; dịch vụ khách sạn, ăn uống giảm 8%…
Thu thuế giảm: Tổng thu nội địa quý I/2012 đạt thấp (140.813 tỷ đồng), chỉ bằng 96,9% so với cùng kỳ 2011, đây là năm đầu tiên thu nội địa giảm so cùng kỳ trong các năm gần đây (quý I/2011 tăng 40,9%, quý I/2010 tăng 37,6% so với cùng kỳ). Số thu thuế giá trị gia tăng trong quý I/2012 (đạt 33.096 tỷ đồng), tăng 6% so với cùng kỳ 2011, là mức thấp nhất trong các năm gần đây (quý I/2011 tăng 26,2%; quý I/2010 tăng 35,6%). Số thu hải quan quý I/2012 đạt 46.653 tỷ đồng, tương đương hơn 15 nghìn tỷ đồng/tháng, giảm 2,2% so với cùng kỳ 2011).
Nợ thuế tăng: Đến cuối năm 2011 số nợ thuế phải thu chiếm tỷ trọng 6,95% so với số thuế đã nộp vào ngân sách nhà nước, tăng 1,76% so với năm 2010. Tính đến hết tháng 2/2012, số thuế nợ tăng 28,5% so với 31/12/2011. Một số ngành có số nợ thuế giá trị gia tăng tăng cao so với cùng kỳ 2011 như bất động sản, vận tải, sản xuất, phân phối điện, khí đốt, nông- lâm nghiệp, thuỷ sản, công nghiệp khai khoáng, dịch vụ ăn uống khách sạn.
Tác giả: Phước Hà
