- Ông có thể nói rõ hơn về việc VAMC sẽ mua nợ xấu của các NH bằng trái phiếu đặc biệt? Vì sao lại chọn phương án này?
- Theo nguyên tắc thị trường, giả sử khoản nợ xấu này là 1 tỷ đồng
nhưng giờ khả năng đòi nợ rất thấp nên giá trị chỉ còn 100 triệu đồng,
thậm chí là 10 triệu đồng. Nhưng theo sổ sách NH đã từng cho doanh
nghiệp đó vay là đúng 1 tỷ đồng, bởi vậy trái phiếu đặc biệt này chẳng
qua là một dạng giấy ghi rõ khoản nợ này là 1 tỷ đồng. NH có thể dùng
trái phiếu này để đem lên NHNN vay tái cấp vốn. Số tiền vay được không
phải để trích lập dự phòng rủi ro mà để tăng thanh khoản cho NH.
- Trong khối nợ xấu có nợ nhóm 4, nợ nhóm 5 và thay vì việc phải trích
lập dự phòng rủi ro 50%, thậm chí là 100% ngay lập tức thì nay mỗi năm
NH chỉ phải trích lập dự phòng rủi ro 20%, tương đương 200 triệu đồng/1
tỷ đồng đó mà thôi. Và sau năm năm trích lập đủ 100% dự phòng rủi ro
tương đương 1 tỷ đồng, lúc này khoản nợ xấu sẽ được xóa.
- Vậy NHTM được lợi gì từ VAMC, thưa ông?
- Trong thời gian VAMC nhận khoản nợ 1 tỉ đồng này, họ bán được bao
nhiêu thì trả lại cho NH bấy nhiêu. Tuy nhiên, phía NH được hai cái lợi:
Thứ nhất, thay vì các khoản nợ phải trích lập ngay lập tức rất khó cho
NH, giờ khoản nợ này được trích lập từ từ. Nghĩa là tạo cho NH một ngân
sách mềm. Thứ hai, khi có trái phiếu, VAMC được phép cầm giấy nợ này đến
NHNN vay tái cấp vốn để tăng thanh khoản.
NHTM phải kéo cày trả nợ suốt năm năm. Nhưng VAMC buộc đưa NH vào kỷ
luật, phải làm theo. Hơn nữa, tiền NH cũng không phải bỏ ra, việc trích
lập vẫn nằm ở túi NH chứ không đi đâu hết. Giống như việc ông bố bắt con
mình ăn hết bát cơm vậy.
Trong trường hợp năm năm sau VAMC không bán được đồng nào từ cục nợ này
thì NH đã trích đủ dự phòng rủi ro 100% rồi. Đến lúc này trái phiếu
cũng được xóa đi. Và VAMC lại bưng toàn bộ tài sản đó trả lại cho NH.
Về nguyên tắc thì VAMC không vi phạm luật pháp, không lạm dụng tài sản
công gì cả. VAMC chỉ thực hiện luật của thị trường, đó là cái lý của
luật chơi. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ hiệu quả của chính sách này đến
đâu, nhiều hay ít mà thôi.
 |
|
Theo Tiến sĩ Nguyễn Đức Thành, với vốn điều lệ khiêm tốn, VACM chỉ
có thể chọn cách phát hành trái phiếu để mua lại nợ xấu theo giá trị sổ
sách, song cách này có hiệu quả không cao. Ảnh: B.H |
- Vậy thưa ông, toàn bộ chính sách của VAMC này hiệu quả có cao không? Vì sao?
- Sứ mệnh công ty này nhằm xử lý nợ xấu để thúc đẩy tăng trưởng tín
dụng. Để đánh giá tiêu chí hiệu quả trong việc thực sự xử lý vấn đề nợ
xấu, có một số biểu hiện như sau: Về mặt vĩ mô, tỉ lệ nợ xấu trong hệ
thống nền kinh tế hạch toán bất kỳ cách nào cũng phải giảm xuống. Thứ
hai, lãi suất chênh lệch giữa đầu ra và đầu vào phải giảm xuống. Thứ ba,
trên cơ sở đó hệ thống tín dụng trở lại hoạt động nhịp nhàng. Nghĩa là
NH huy động được tiền gửi, doanh nghiệp tiếp cận được vốn và biên độ cho
vay và huy động càng thấp càng tốt... Tuy nhiên, với cách chúng ta đang
làm kết quả sẽ không cao.
Vì trong thời gian giải quyết nợ xấu, lãi suất cho vay cứ nhấm nhẳng
13%, 14% mà không thấp hẳn. Mà kéo dài thời gian xử lý nợ xấu thì doanh
nghiệp sẽ mệt mỏi. Hơn nữa, đề án này chưa giải quyết được phần trọng
yếu của nợ xấu. Xét cho cùng NH cũng phải tự đi kiếm tiền trả nợ. Vì
khoản nợ này không được bán vì chưa có quy định dù khuyến khích được
bán. Nhưng làm sao thúc đẩy việc bán thì chưa có quy chế.
- Nghĩa là việc mua bán nợ vẫn chưa được giải quyết và muốn giải quyết cần một quy chế pháp lý?
- Đúng vậy, cần có nghị định khác để tạo lập thị trường mua bán nợ này.
Chẳng hạn như vốn ở đâu, trong hay ngoài, định giá ra sao. Trong đó
đống nợ xấu này chủ yếu lại là bất động sản. Chứ như VAMC hiện nay chỉ
mới giải quyết giữa các chủ nợ với nhau mà chưa giải quyết các con nợ.
Trong khi đó, con nợ là người tạo ra nợ xấu. Sau năm năm cái cục nợ này
vẫn còn nguyên dù NH đã trích lập đủ 100%. Trong nghị định này cũng nói
sẽ tái cơ cấu nhưng rất mờ nhạt. Giải pháp căn cơ là phải tăng được khả
năng trả nợ của con nợ.
- Liệu sẽ ra sao nếu khoản vay mới của doanh nghiệp sẽ tiếp tục thành nợ xấu, nghĩa là nợ xấu đè nợ xấu? Các nước trên thế giới giải quyết vấn đề này thế nào, thưa ông?
- Đúng là vẫn có khả năng này xảy ra. Cách đây 10 năm, ở Trung Quốc có
nợ xấu rất nhiều, sau khi Chính phủ cắt nợ xấu ra một bên để cho vay
mới, lúc đó nợ xấu lại mọc trở lại.
Ở Trung Quốc sau đó cũng phải tái cơ cấu doanh nghiệp. Tuy nhiên, nợ
xấu của Trung Quốc chủ yếu là khu vực nhà nước, vì chính phủ nước này
cũng phải tái cấu trúc và bù lại từ khu vực doanh nghiệp tư nhân.
Nhật Bản làm bằng cách chính phủ cũng để các doanh nghiệp kinh doanh
tốt vào mua cổ phần. Nói chung là phải tái cơ cấu để làm doanh nghiệp
tốt lên. Tuy nhiên, kinh tế của Nhật già cỗi nên việc hồi sinh không
mạnh mẽ. Kinh tế Việt Nam còn mới nên khả năng khi phục hồi sẽ mạnh mẽ
hơn. Và chúng ta muốn làm tốt vấn đề này cần tạo một thị trường mua bán
nợ minh bạch. Nếu VAMC mua cục nợ xấu thì mới nảy sinh vấn đề định giá.
Rõ ràng là VAMC có quyền lực vì nó có tiền và là người mua nên nó có
lợi.
- Với vốn điều lệ là 500 tỷ đồng, VAMC muốn mua nợ xấu
của NHTM theo giá thị trường bằng nguồn vốn chứ không bằng trái phiếu
đặc biệt thì tiền ở đâu, thưa ông?
- VAMC sẽ kêu gọi nguồn vốn, có thể từ những NHTM thặng dư tiền. Vì
hiện nay có loại NH thừa tiền và ít nợ xấu. Sau khi mua, thị trường ấm
lên thì có thể bán. Tôi nghĩ sẽ có nhiều người đóng góp kể cả đối tác
nước ngoài. Nên cuối cùng vẫn cần văn bản pháp quy để tạo dựng thị
trường mua bán nợ một cách minh bạch và rõ ràng.
- Khi NH lên vay tái cấp vốn ở NHNN, cùng với việc NHNN đang bơm tiền ra các gói hỗ trợ khác, liệu có tác dụng lên lạm phát?
- Giả sử nợ xấu 200.000 tỷ đồng tương đương là 10 tỉ USD. Trong năm năm
thì mỗi năm bơm ra không đến 2 tỷ USD cộng với các khoản khác cũng
không phải là khoản lớn vì các khoản đưa ra rải rác trong năm năm. Và
bản thân đó cũng là tín dụng và tín dụng cũng đang cần đưa ra.
-
Khối lượng nợ xấu này đa số là bất động sản. Nghĩa là muốn làm hồi sinh
doanh nghiệp thì phải giải quyết được thị trường bất động sản? Liệu có lợi ích nhóm trong chính sách?
- Tôi nghĩ NHNN đang nhìn vào chính sách lớn hơn, sau khi khi kiểm soát
được được thị trường USD, vàng… Với chính sách này, ba năm nữa NHNN sẽ
lái được dòng tiền vào bất động sản và lúc này thị trường sẽ ấm trở lại.
Nhưng quan trọng hơn nữa là mọi cái vào đúng giá trị của nó.
Theo nghị định đi vay tái cấp vốn, NHNN tùy từng thời điểm sẽ quyết
định cho vay bao nhiêu trên giá trị cổ phiếu. Và mức lãi suất cho vay
trong từng thời kỳ do NHNN và Thủ tướng quyết định. Theo tôi, nên quy
định rõ cho vay khoảng bao nhiêu, giả sử là 70% lãi suất tái cấp vốn
trên mệnh giá. Lãi suất tối thiểu thấp hơn lãi suất tái cấp vốn khoảng
10%.
Theo Pháp Luật TP HCM
