BQLDA: Chuyên nghiệp làm... báo cáo ?

Theo ông Hoàng Viết Khang – Vụ trưởng Vụ Kinh tế đối ngoại (Bộ KH - ĐT), số lượng BQLDA riêng cho 2 nhà tài trợ lớn là Ngân hàng Thế giới (WB) và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam đã lên tới trên 500. Nếu tính tất cả các nhà tài trợ thì hiện tại, Việt Nam đang có 52 nhà tài trợ song phương và đa phương. Như vậy, số lượng BQLDA có thể lên đến con số hàng nghìn. Điều này dẫn đến chi phí tốn kém, rồi ban chuẩn bị dự án nhiều khi được thành lập ra để chuẩn bị cho dự án, nhưng khi chuyển sang để thực hiện thì chưa chắc đã được chuyển thành BQLDA.  Thậm chí, đại diện một BQLDA của ADB bức xúc: Nhiều nơi, BQLDA mất hết thời gian để làm báo cáo, "ngập lụt" trong báo cáo. BQL chỉ quản lý 4 dự án thôi mà suốt ngày "loanh quanh" với báo cáo. Bên cạnh đó, công tác theo dõi đánh giá chấm hồ sơ thầu cũng mất quá nhiều thời gian.

Tuy nhiên, nếu thành lập BQL chuyên nghiệp thì lại phải có các dự án ODA để họ tiếp tục triển khai thực hiện, nếu không có dự án mới thì BQL chuyên nghiệp đó lại phải giải thể. Do đó, nếu đã xác định thành BQLDA chuyên nghiệp thì phải tăng nguồn vốn ODA nhiều hơn.

 Ông Khang cho rằng đây là thời điểm rất cần để nghiên cứu các mô hình BQLDA đối với mỗi địa phương sao cho hợp lý. Bởi vì, có mô hình sẽ thực sự hiệu quả với địa phương này nhưng lại ít hiệu quả với địa phương khác. Có những địa phương thành lập BQLDA chuyên nghiệp là rất tốt, vì có nhiều dự án. Nhưng cũng có những địa phương rất ít dự án thì việc thành lập ra một ban BQLDA chuyên nghiệp chưa hẳn đã hiệu quả.

Trong khi đó, Ban chuẩn bị dự án là một ban mà phần lớn từ lãnh đạo đến cán bộ đều kiêm nhiệm, việc nghiên cứu dự án cũng không được "toàn tâm, toàn ý" và triệt để, hầu như tư vấn đưa ra vấn đề gì thì tuân thủ theo cái đó. Cho nên, trong quá trình lập dự án đầu tư cũng như những giải pháp thiết kế phụ thuộc gần như hoàn toàn vào tư vấn.

Mặc dù ODA có những quy định riêng, nhưng vẫn luôn bị hỏi điều nào, khoản nào trong ODA, trong hiệp định. Trong khi, những hiệp định thường không bao giờ ghi rõ chi tiết tiểu khoản này phải áp dụng cái này, tiểu khoản kia áp dụng cái kia. Cho nên, cứ căn theo quy định của Việt Nam thì cán bộ BQLDA chết dở luôn, và không làm được cái gì hết - vị đại diện cho biết.

Rõ ràng, nếu chúng ta không cẩn trọng thì chính BQLDA sẽ tác động xấu tới việc tiếp nhận, giải ngân nguồn vốn ODA. Cho dù những dự án do WB và ADB tài trợ đã phải tăng cường chuyên gia tư vấn giám sát cho BQLDA, nhưng ở nhiều BQL dự án, "làm gì cũng phải báo cáo cấp trên". Vì vậy, cần phải có mô hình tốt cho BQLDA.