 Hành trình thoái vốn khỏi ngân hàng của Tập
đoàn Dầu khí VN (PVN) cũng đang đối mặt với khá nhiều áp lực |
Hai kịch bản thoái vốn của EVN
Thứ nhất, đợt đấu giá công khai đợt một sẽ đạt được kết quả như mong đợi với mức giá không nhỉnh hơn nhiều so với giá khởi điểm bằng mệnh giá 10.000 đồng/CP. “Lý do là giá bán khởi điểm của 25,2 triệu CP quy ra tổng trị giá mới chỉ khoảng 252 tỉ đồng – một số tiền quá thấp nhưng ít nhất cũng chiếm ¼ số cổ phần mà EVN hiện đang nắm giữ (trên 100 triệu cổ phần-PV), và có thể tương đương 5% tỉ lệ sở hữu của EVN tại ABBank. 5% đã được xem là cổ đông lớn và đây là viên gạch đầu tiên để đặt chân vào sân chơi ngân hàng với mức giá “vừa phải” - một chuyên gia cho biết.
Theo báo cáo thường niên 2012 của ABBank thì tại thời điểm 31/12/2012, EVN đang là cổ đông lớn nhất, theo sau là Maybank và nhóm cổ đông Geleximco với tỉ lệ sở hữu lần lượt là 24,3%; 20,00%, và 20,00%. Năm 2013, ABBank đã tăng vốn điều lệ thành công khi hai tổ chức Maybank và IFC thực hiện việc chuyển đổi bắt buộc trái phiếu thành cổ phiếu phổ thông ghi danh vào ngày 18/4/2013 theo hợp đồng ba bên ký kết tháng 12/2010, IFC chính thức trở thành một cổ đông lớn thứ ba trong ABBank, nếu không tính nhóm cổ đông trong nước Geleximco. Theo đó, room dành cho nhà đầu tư ngoại tại ABBank đã kín và khi thoái vốn EVN sẽ phải chọn đối tượng mua vốn là nhà đầu tư trong nước. Đây là cái khó của EVN và nó khiến đến kịch bản thứ nhất như nêu trên có thể mong manh hơn, nếu không xuất hiện một nhóm nhà đầu tư trong nước “nóng ruột” vào ABBank sớm, sẵn sàng khắc phục hai trở ngại,: ABBank sẽ mất một lợi thế lớn từ cung ứng, tài trợ tín dụng và phát triển dịch vụ bán buôn, bán lẻ… cho DN ngành điện (vì đối tác EVN đã rút); và, cân bằng lợi ích với nhóm cổ đông lớn nhất trong nước còn lại tại ABBank là Geleximco. Vì lẽ đó, vị chuyên gia nói thêm: “Nếu nhóm cổ đông mới tự tin cả ở thế và lực của mình, thì việc cân bằng này sẽ chẳng thành vấn đề và sẽ xảy ra trường hợp bắt tay cùng thắng. Nhược bằng không, việc thoái vốn của EVN sẽ rơi vào kịch bản khác”.
Đó là kịch bản thứ hai, với kết quả đấu giá đợt một bất thành. “Lưu ý đây mới chỉ là đợt đấu giá đầu tiên. Do đó khi bất thành, sẽ còn cơ hội đấu giá khác. Ngoài ra, việc giãn thời gian cũng sẽ cho ABBank lẫn EVN những lối thoát: (1), Thương thảo với nhóm nhà đầu tư trong nước, không chỉ cho mức giá bán của đợt tái đấu thầu mà thậm chí còn có thể ở các đợt tiếp sau (khi các cổ đông này muốn “cân bằng quyền lực” với nhóm cổ đông hiện hữu nhưng lại không chấp nhận chỉ được mồi” mua vốn rẻ chỉ ở một lần đầu); (2), Xin nới “room” cho đối tác ngoại. Ở cả hai trường hợp này, cơ hội thắng là 50-50. Chỉ có điều EVN sẽ phải chấp nhận một mức giá khó có thể nhỉnh hơn giá khởi điểm trong cả đợt đấu giá lần này và cả các đợt sau. Ngắn gọn là EVN sẽ phải chấp nhận thiệt!” - vị này nói.
Vẫn trong trường hợp thoái vốn của EVN tại ABBankk, một chuyên gia ngân hàng đã có thời gắn bó với ABBank cho biết, ông nghiêng về khả năng nhà đầu tư đón vốn của EVN sẽ là nhà đầu tư trong nước. “Hiện tại, đã có hai cổ đông tổ chức là nhà đầu tư ngoại, do đó sẽ rất khó có chuyện sẽ có thêm đối tác ngoại cùng tham gia tại ngân hàng này. Trong một DN ngân hàng, thường chỉ có 2 - 3 đối tác đã là quá nhiều. Tất nhiên không kể các đối tác đầu tư tài chính ngắn hạn song không ai dại gì đầu tư vào ngân hàng VN lúc này mà muốn tính ngắn hạn.
PVN - đối mặt áp lực
Không dễ hơn EVN, hành trình thoái vốn khỏi ngân hàng của Tập đoàn Dầu khí VN (PVN) cũng đang đối mặt với khá nhiều áp lực. Trong một cuộc họp báo mới đây, PVN cho biết từ nay đến năm 2015, sẽ thực hiện thoái toàn bộ 20% vốn tại Ngân hàng TMCP Đại Dương (Oceanbank). Tuy nhiên, ông Phùng Đình Thực - Chủ tịch PVN - cũng cho rằng khó thực hiện việc thoái vốn trong lĩnh vực bất động sản và ngân hàng mà vẫn bảo toàn vốn nhà nước trong tình hình hiện nay. Ngoài vốn tại Oceanbank, PVN hiện cũng còn gửi vốn tại PVFC – TCty Tài chính cổ phần Dầu khí VN, với tỉ lệ sở hữu tới 78%.
Trước mắt, vì PVF đang trong giai đoạn thực hiện kế hoạch sáp nhập với NH Phương Tây nên việc thoái vốn của PVN tại đây, nếu có diễn ra, theo giới quan sát cũng phải sau giai đoạn 2 tổ chức này “hòm hòm” chuyện hôn nhân và trở thành một tổ chức duy nhất. Lộ trình đó cũng được PVN “hình dung” trước, là sẽ giảm vốn ngay khi ngân hàng hợp nhất thành hình xuống còn 52%, rồi giảm tiếp xuống 20%. (Và PVN cũng chưa có lộ trình xử lý đối với 20% còn lại này?)
Theo một thống kê thì năm 2009, PVN đã chi 400 tỉ đồng cho 20% vốn tại Oceanbank. Hiện tại, PVN vẫn đang giữ tỉ lệ sở hữu 20%, tương đương 80.000.000 cổ phiếu Oceanbank. Như vậy, số tiền đã bỏ ra trên mỗi cổ phần Oceanbank mà PVN đang nắm giữ có giá tương đương “5 chấm”. Nếu so với giá Oceanbank hiện nay thì cao thấp là “một trời một vực”. Song kể từ năm 2009 đến nay, khoản đầu tư của PVN tại Oceanbank vẫn là khoản đầu tư sinh lãi vì Oceanbank luôn có lãi và trả mức cổ tức cao có lúc lên tới 30-40%. Do đó nếu“khấu hao” và bán bằng mệnh giá, chưa chắc PVN đã thiệt. Chưa kể PVN còn có những cái lợi khó tính trên sổ sách mà thông thường, một cổ đông lớn khi đã đặt chân vào lĩnh vực đầu tư ngân hàng, sẽ nhận được nhờ không chỉ cho chính mình mà còn dắt dây ưu thế tín dụng cho cả các Cty con, cháu…
Với khoản vốn còn lại tại PVFC, thời gian có vẻ đang ủng hộ PVN. Bởi nói một cách không quá bi quan, biết đâu từ nay đến trước năm 2015, khi các ngân hàng đã tái cấu trúc “ngon lành” và nền kinh tế khỏe mạnh hơn, cổ phiếu ngân hàng lấy lại phong độ “cổ phiếu vua” thì lúc đó, khoản đầu tư này rất có thể sẽ thành “của hiếm”!
Và các trường hợp khác
Tương tự như các trường hợp thoái vốn khỏi ngân hàng của EVN, PVN, nhiều DNNN khác cũng đã ráo riết tính chuyện rời sân chơi tài chính. TCty Hàng không VN VietnamAirline cũng đã lên kế hoạch thoái toàn bộ 24 triệu CP tại Ngân hàng TMCP Kỹ thương VN (Techcombank). Đặc biệt, theo đề án Tái cấu trúc trong giai đoạn 2013-2015, Tập đoàn Dệt may VN Vinatex cũng phải lên kế hoạch thoái vốn tại các Cty đa ngành, trong đó có tới 4 NH mà Vinatex đang tham gia góp vốn mà NH TMCP Hàng Hải VN, NH TMCP Xuất nhập khẩu VN Eximbank, Techcombank, NH TMCP Nam Việt.
Có thể nói, việc các DNNN phải cấp tập thoái vốn ngân hàng trước hết do áp lực của Chính phủ về cấm đầu tư đa ngành đối với DNNN, nhưng một phần từ nhu cầu nội tại của chính các đơn vị này trong quá trình tái cơ cấu, phải rút về các lĩnh vực kinh doanh cốt lõi để tập trung nguồn lực hiệu quả hơn. Song việc cấp tập nào cũng không thể chỉ thực hiện ngay theo ý muốn chủ quan. Bởi nếu không có một lộ trình thoái vốn cụ thể, làn sóng thoái vốn ngân hàng dồn dập từ nay đến năm 2014 sẽ khiến kế hoạch thoái vốn khỏi ngân hàng của các DN kém hiệu quả. Hay nói cách khác là chính các DN sẽ tự mình làm khó mình.
Ngoài ra, lãnh đạo một Cty CK lưu ý, trong thời gian gần đây, đã có nhiều “đại gia” thoái vốn khỏi ngân hàng và nhường sân chơi cho người mới với mức giá không thấp, đặc biệt là giá giao dịch thỏa thuận cổ phiếu ngân hàng theo lô lớn. “Không loại trừ khả năng việc thoái vốn ngân hàng bằng mệnh giá của một số DNNN sẽ là phép lặp các trường hợp đó, tạo hành lang cho kẻ đến người đi một cách chính danh, mà người được lợi chưa hẳn là các thực thể kinh doanh vốn do Nhà nước làm chủ sở hữu” - vị này nói.
Theo Lê Mỹ
Diendandoanhnghiep
